صفات خداست. حتى مالبرانش بعد از آن‌كه ديد وجود ماده قابل اثبات نيست، از راه ايمان به اثبات آن پرداخت و گفت خداوند جوهرى آفريده است كه وجود خارجى دارد.

يعنى شىء فى نفسه است، با مفهوم معقولى كه در علم خدا دارد منطبق است، و هم از آن مفهوم و هم از معرفت ما استقلال دارد. او به اقتضاى نظريۀ خود به بحث از ماهيت عليت در عالم ماده پرداخت و طبعا آن را مورد انكار قرار داد.

به عقيدۀ مالبرانش، نخستين گام براى وصول به اين نتيجه كه اجسام نمى‌توانند در يك‌ديگر تأثير كنند؛ فهم اين نكته است كه ما هيچ‌گونه مفهومى از ماهيت و حقيقت اين تأثير نداريم. او به عنوان پيرو حقيقى دكارت تأكيد مى‌كند كه سروكار ما با مفهوم اجسام است و بايد هميشه به خاطر داشته باشيم كه حكم دربارۀ هرچيزى بايد به وسيلۀ مفهومى باشد كه از آن چيز حكايت مى‌كند اما مفهوم فعل، يعنى تأثير جسمى در جسم ديگر، از چيزى حكايت نمى‌كند، بلكه مى‌توان گفت اصلا چنين مفهومى نداريم، و در نتيجه چنان تأثيرى هم وجود ندارد؛ بلكه اصلا وجودش محال است، زيرا مفهوم آن متضمن نوعى تناقض است.

اين‌كه مى‌گوييم جسمى جسم ديگر را حركت مى‌دهد، يعنى چه؟ تنها معنايى كه مى‌تواند داشته باشد، اين است كه جسم «الف» سبب مى‌شود جسم «ب» كه اول در مكان خاصى بود، اكنون در مكان ديگر باشد؛ اما جسم مادى چگونه سبب مى‌شود كه جسم مادى ديگر در جايى قرار گيرد كه هم‌اكنون هست؟ تنها ارادۀ خدا است كه به اجسام و به ساير آفريدگان وجود بخشيده است؛ و همان قدرت خداوندى كه آنها را آفريده است، هم‌اكنون هم آنها را موجود نگاه مى‌دارد تا آنجا كه اگر ارادۀ خدا از بين برود، اجسام هم بالضروره معدوم خواهند شد. ولى ما نمى‌توانيم جسم را بدون مكان تصور كنيم. هم‌چنين تصور جسمى كه نه متحرك باشد و نه ساكن براى ما ناممكن است.

پس اين كلام هم درست است كه خداوند اگرچه قادر مطلق است، اما نمى‌تواند جسمى بيافريند كه در مكان نباشد و با جسم ديگرى نسبت نداشته باشد. بنابراين وقتى مى‌گوييم ارادۀ خدا وجود جسمى را ابقا مى‌كند، درست مثل اين است كه گفته باشيم ارادۀ خدا آن جسم را در مكانى كه هست نگاه مى‌دارد. در واقع خدا نمى‌تواند به صورت ديگرى كار كند؛ زيرا محال است چيزى را اراده كند كه قابل تصور نباشد؛ يعنى چيزى را بخواهد كه متضمّن تناقض باشد. آيا در اين صورت باز هم اجسام مى‌توانند منشأ تأثير باشند؟