روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٢ - ترجمه

به دست او باشد نه تسريح.

و مراد به«امساك»در آيت رجعت است،اى راجعوهنّ،رجعت كنى با ايشان به معروف،يعنى بر وجه مشروع چنان كه خداى فرموده است.

محمّد بن جرير گفت: بِمَعْرُوفٍ ،اى باشهاد عليها،براى آن‌كه چون بر طلاق گواه [١]باشد و بر رجعت نباشد ايشان را متّهم بكنند به زنا،و اشهاد بر رجعت به نزديك ما مستحبّ است براى اين را،و اگر نكند [٢]روا باشد و حلال بود او را.

و مراد به«تسريح»،تخليه و امهال است تا از عدّت بيرون آيد و مالك نفس خود شود.

وَ لاٰ تُمْسِكُوهُنَّ ضِرٰاراً ،معنى آيت آن است كه:چون زنان را طلاق دادى،و ايشان عدّت به نزديك آخر رسانيدند،اگر رغبت باشد شما را كه با ايشان رجعت كنى بكنى بر وجه معروف،و اگر نباشد امهال و تخليه كنى و رها كنى تا عدّه‌شان [٣]به سر آيد،و از بند شما بيرون شوند،تا اگر خواهند كه [٤]جاى ديگر عقدى بندند ببندند،و ايشان را معذّب مداريد [٥]بين الباب و الدّار،لا ايّما و لا ذات بعل،نه شوهر دارند و نه ندارند به شما شوهر [٦]بى‌شوهر باشند،و از بند شما نارسته شوهرى ديگر نتوانند كردن.

و غرض از آيت نهى از اضرار است[٣٠٤-ر]و امساك ايشان بر سبيل مضارّت تا اعتدا و ظلم كرده باشى،و هركه اين كند بر خويشتن ظلم كرده باشد به ايصال عذاب و عقوبت به خود و نقصان حظّ خود از [٧]ثواب اگر بر شرع كار كردى.و راوى خبر گويد كه،رسول-عليه السّلام-گفت:

ملعون من ضار مسلما او ما كره ، گفت:در لعنت است آن‌كس كه مضرّت رساند به مسلمانى [٨]يا مكرى كند با او.

وَ لاٰ تَتَّخِذُوا آيٰاتِ اللّٰهِ هُزُواً ،ابو الدّرداء روايت كند كه:در جاهليّت مرد زن را