روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٥ - ترجمه

اهل كوفه خوانند مگر عاصم:«كثير»بالثّاء،باقى قرّاء«كبير» [١]بالباء.

وَ مَنٰافِعُ لِلنّٰاسِ ،و در آنجا منفعتهايى هست مردمان را.بهرى گفتند:مراد منفعت تن است [٢]از آنان كه خمر با طبع ايشان موافق بود،و لذّتى به آن متعلّق است، و منافع تجارتى كه به آن كردندى،چنان كه اعشى گفت:

لنا من ضحاها خبث نفس و كآبة و ذكرى هموم ما تغبّ أذاتها
و عند العشاء طيب نفس و لذّة و مال كثير عدوة [٣]نشواتها
و چنان كه ديگرى گفت [٤]:

و إذا شربت فإنّني ربّ الخورنق و السّدير و إذا صحوت فإنّني ربّ الشّويهة و البعير
يكى از جمله خلفا شاعرى را گفت:ما تصنع بشرب الخمر؟چه خواهى كردن خمر را كه اوّلش تلخ است و آخرش خمار؟گفت:چنين است [٥]،و لكن بينهما حالة لا يساويها ملكك،در آن ميانه حالتى هست كه با ملك تو برابر نكنم.گفت:توبه بكن تا تو را فلان اقطاع بدهم [٦].گفت:چون مست شوم ملك من از ملك تو بيش باشد.گفت:باز چون هشيار [٧]شوى نه همان گداى باشى؟گفت:اعاود السّكر ليعاودنى الغنى [٨]،با سر مستى شوم تا توانگرى با من آيد.منافع خمر از اين معانى بود، و منافع ميسر آن مالى كه ازآنجا جمع كنند و ببرند.

وَ إِثْمُهُمٰا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمٰا ،گفت:و لكن بزه‌اش بزرگتر است از سودش.

مفسّران گفتند:اثم خمر آن بود كه چون مست شود مردم را ايذا كند،و اثم قمار آن بود كه مال مردمان [٩]به ناحق ببرد.

ربيع و ضحّاك گفتند«منافع»پيش تحريم بود،و«إثم»پس از تحريم،و