روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٩ - ترجمه
در اوّل خلاف كردند با ما و در آخر وفاق.و مذهب شافعى موافق مذهب ماست، و اين قول عطاست و اختيار ابو على الجبّائىّ گفت [١]براى آنكه روز عيد وقت نماز پيشين آنوقت بود كه حاجيان از لبّيك زدن خاموش شوند بايد كه [٢]تكبير كردن آغاز كنند،و نماز پيشين ايّام تشريق آخر نماز بود كه[به منا كنند] [٣]على اختلافهم فى النّفر،و به مذهب ما اين تعليل درست نيست.
امّا كيفيّت تكبير:مذهب اهل مدينه و شافعى آن است كه به اوّل سهبار تكبير كنند متوالى،و مذهب ابو حنيفه و اهل عراق دو بار،و مذهب ما در اوّل دو تكبير است،و به نزديك فقها-على اختلافهم في بعضها:اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر [٤]لا اله الّا اللّٰه و اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر و للّٰه الحمد،و به نزديك ما:للّٰه الحمد على ما هدانا و له الشّكر على ما اولانا و رزقنا من بهيمة الانعام،و اين زيادت فقها را نيست.
و ابو هريره روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:
ايام التشريق ايام اكل و شرب و ذكر الله.
و از صادق-عليه السّلام-روايت كردهاند [٥]كه گفت:رسول-عليه السّلام-بفرمود تا منادى ندا كرد در ايّام تشريق كه:
انها ايام[اكل و شرب و] [٦]بعال ،و«البعال»
قال-عليه السّلام-[٢٥٦-پ]: [ملاعبة] [٧]الرجل اهله و المرأة بعلها.
قوله: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ ،هركه او تعجيل كند در دو روز،يعنى در نفر،در روز دوم اگر خواهد كه در نفر اوّل بيايد،و نفر اوّل در دوم ايّام تشريق بود،و سهام روز عيد.و معنى«نفر»بيامدن از منا بود روا باشد و هو قوله تعالى: فَلاٰ إِثْمَ عَلَيْهِ. و اگر تأخير كند و توقّف تا در نفر اخير بيايد،اولىتر بود،و آن سوم ايّام تشريق بود و چهارم عيد [٨]،جز آنكه [٩]در نفر اوّل بيايد لا بدّ از پس زوال بايد كه بيايد،و اگر در نفر دوم آيد روا بود كه پيش از زوال بيايد.
[١] .همۀ نسخه بدلها:گفتند:
[٢] .دب+در.
[٣] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٤] .همۀ نسخه بدلها،عبارت:«اللّٰه اكبر»را ندارد.
[٥] .مج:كرده است.
[٧] [٦] .اساس:زير وصّالى رفته است،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٨] .مج+و.
[٩] .همۀ نسخه بدلها+اگر.