روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٠ - ترجمه
ابو صالح گفت از عبد اللّٰه عبّاس كه:آيت عام الحديبية آمد در حقّ قومى كه رسول -عليه السّلام-ايشان را حجّ فرمود،ايشان گفتند:ما چيزى نداريم تا برگ خود بسازيم و كس ما را نفقه نكند،خداى تعالى اين آيت بفرستاد.
حسن على ابو طالب [١]روايت كند و ابو الدّرداء و ابو هريره و ابو امامه و عبد اللّٰه عمر [٢]و جابر عبد اللّٰه انصارى و عمران بن[الحصين] [٣]از رسول-عليه السّلام-كه گفت:آنكس كه درمى در خانه خود نشسته در سبيل خداى خرج كند،يعنى حجّ يا [جهاد را] [٤]،به هر درمى هفتصد [٥]بنويسند.و آنكه به نفس خود بيرون شود و مال خرج كند،به هر درمى هفتصد [٦]هزار[درمش] [٧]بنويسند،و ذلك قوله تعالى: وَ اللّٰهُ يُضٰاعِفُ لِمَنْ يَشٰاءُ [٨].
عكرمه گفت:معنى وَ لاٰ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ،آن است كه: وَ لاٰ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ [٩]...،يعنى نفقه از وجهى حلال كنى.
زيد بن اسلم گفت:آيت در جماعتى آمد كه ايشان به جهاد رفتندى بىبرگى و سازى،يا [١٠]در راه منقطع شدندى و يا [١١]بر ديگران وبال شدندى،حقتعالى ايشان را از آن نهى كرد و گفت:چون مال ندارى كه نفقه كنى،خويشتن [١٢]در هلاك ميفگنى.
بهرى دگر[٢٣٩-ر]گفتند:خود را در هلاك ميفگنى به اسراف در نفقه و صدقه.
صادق-عليه السّلام-گفت:اگر مردى هرچه دارد بهيكبار در صدقه و نفقه خرج كند،او محسّن و موفّق [١٣]نباشد لقوله: وَ لاٰ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ. بهرى دگر از مفسّران گفتند:مراد آن است كه خويشتن [١٤]در هلاك ميفگنى به ترك جهاد،
[٤] [١] .دب:حسن بن على عليهما السّلام،آج:حسن بن على ابو طالب،عليهما السّلام.
[٢] .اساس و ديگر نسخه بدلها+عبد اللّٰه عمرو،كه در اساس كلمه خطخوردگى دارد.
[٧] [٣] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج و ديگر بدلها افزوده شد.
[٦] [٥] .مج،وز:هفصد.
[٨] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٦١.
[٩] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٦٧.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:يا.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:و امّا.
[١٢] .آج،مب:خود را.
[١٣] .آج،فق،مب:موافق.
[١٤] .مب،مر+را.