روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦١ - ترجمه
فقمنا و لمّا يصح ديكنا
الى جونة عند حدّادها
اى صاحبها الّذي يحفظها،و قال النّابغة:
الّا سليمان اذ قال المليك له
قم فى البريّة فاحددها عن الفند
اى امنعها.
و حدود كلمات كه متكلّمان نهند از اينجاست،و براى آن گفتند كه بايد تا جامع و مانع بود و مطّرد و منعكس و شامل و كامل.
«و حدود اللّٰه»،آن حدّهاست كه خداى تعالى در شرع بزد تا از آن تعدّى نكنند بر تشبيه به حدود سراى.
فَلاٰ تَقْرَبُوهٰا ،گرد آن مگردى [١]و پيرامن آن مشوى [٢]،يقال:قربت الشّىء اقربه قربانا و قربت منه اقرب قربا.
كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ آيٰاتِهِ لِلنّٰاسِ ،خداى-جلّ جلاله-چنين بيان كند آيتهايش براى مردمان.و مراد به آيات،ادلّه است كه در شرع نصب كرد بر احكام از حلال و حرام، كه امرونهى به آن متعلّق است. لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ،تا [٣]متّقى شوند و اجتناب كنند از تعدّى آن.
قوله: وَ لاٰ تَأْكُلُوا أَمْوٰالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبٰاطِلِ -الآية.مقاتل حيّان گفت و ابن السّائب كه:اين آيت در امرؤ القيس بن عابس الكندىّ آمد و در عبدان بن اشوع،و آن بود كه ايشان پيش رسول-عليه السّلام-شدند به خصومت براى زمينى.چون به وقت سوگند رسيد،آنكه صاحب يد [٤]بود دست بداشت [٥]و اختيار [٦]سوگند خوردن نكرد [٧]، خداى تعالى اين آيت فرستاد.
در معنى آيت دو قول گفتند:يكى آنكه خداى گفت:مالهايتان از ميان شما [٨]به باطل مخورى از خيانت و رشوت و سرقت،يعنى مال يكديگر،چنان كه گفت:
[١] .مب:مگرديد،فق:نگردى.
[٢] .مب:نرويد.
[٣] .مب:اما.
[٤] .آج:صاحبملك.
[٥] .مج،وز:نداشت.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:اجتناب.
[٧] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:بكرد.
[٨] .مب:در ميان خود.