بيست حسنه،اگر با او نزديكى كند چندانى ثوابش دهند كه از همۀ دنيا به بود.چون برخيزد كه غسل كند،آب بر هيچ موى او نرسد[٢٣٢-پ]و الّا [١]سيّئتى محو كنند [٢]او را،و درجه‌اى بدهندش.و آنچه او را برآن غسل بدهند به باشد از دنيا و هرچه در اوست،و خداى تعالى به او مباهات كند،با فرشتگان گويد:به بنده من نگرى!در شبى [٣]سرد برخاسته است،براى من غسل مى‌كند،گواه كردم شما را كه او را بيامرزيدم.

قوله: وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا ،آيت در مردى انصارى آمد،در نامش خلاف كردند.معاذ جبل گفت:نامش ابو صرمه بود.البراء بن عازب گفت:قيس بني صرمه،عكرمه و سدّى گفتند:ابو قيس بن صرمة بن مالك بن عدىّ النّجّار،و اين مرد همۀ روز كار كرده بود در زمينى كه او را بود،در ماه رمضان نماز شام آمد و پاره‌اى خرما آورد،و زن طعامى نساخته بود،تا زن به آن مشغول شد كه طعامى سازد،او را خواب غالب شد و بخفت، نماز خفتن در آمد و او روزه بر آبى گشاده بود بس و طعامى نخورده بود.و در ابتدا شرع چنين بود كه [٤]:پس از نماز خفتن،طعام و شراب و نكاح حرام بودى.

مرد بيدار شد و وقت افطار رفته بود [٥]،برخاست گرسنه و رنجور،و دست به طعام نيارست كردن از بيم خداى-عزّ و جلّ.بر دگر روزه [٦]روزه داشت،سخت رنجور شد و از پاى بيفتاد.نماز پيشين رسول-عليه السّلام-او را ديد،گفت:يا با قيس [٧]!تو را چه بود؟او قصّه خود بگفت.رسول-عليه السّلام-براى او دلتنگ شد،خداى تعالى اين آيت فرستاد و تخفيف تكليف فرمود،گفت:اين حكم برگرفتم از آنگه كه آفتاب فروشود طعام و شراب خورى تا آنگه كه صبح صادق برآيد،و اين را نيز صورت،امر است و معنى [٨]،اباحت،حق‌تعالى كنايت كرد از شب به رسن سياه،و از صبح به رسن سپيد،و شاعر گفت:

[١] .آج،لب،فق:الّا از او،مب:الّا كه از او.

[٢] .مب،مر:كند.

[٣] .گويد:ببينيد كه بنده من در شب.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+بيان كرديم كه.

[٥] .دب:افطار در گذشته بود.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:روز.

[٧] .همۀ نسخه بدلها:أبا قيس.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:و مراد.