روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٨٩

قوله تعالى: تِلْكَ الرُّسُلُ ،اشارت است به پيغمبرانى [١]كه نامهاى ايشان در آيات مقدّم برفت.و«رسل»جمع رسول باشد،و رسول پيغام‌گزار [٢]باشد،ما بهرى را بر بهرى تفضيل داديم.قديم-جلّ جلاله-در اين آيت بازنمود كه:اگرچه ايشان از روى نام پيغمبرى [٣]يكسانند،از روى درجه و پايه و منزلت متفاوتند به اعمالى كه ايشان را هست و مقاماتى و اجتهاداتى،بر قدر آن ايشان را به نزديك من منزلت و درجت [٤]است.

بعضى از ايشان مخصوص‌اند به آن‌كه به ايشان سخن گفتيم بى‌واسطه،چون موسى-عليه السّلام-و چون رسول ما-صلّى اللّٰه عليه و آله [٥]. مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللّٰهُ ،اخفش گفت:مفعول از كلام بيفگند،و تقدير آن است:«من كلّمه اللّٰه»،و چنين بسيار گويند [٦]،و در قرآن از اين بسيار است،منها قوله تعالى: أَ هٰذَا الَّذِي بَعَثَ اللّٰهُ رَسُولاً [٧]،و التّقدير:«بعثه اللّٰه»،و قوله: فِيهٰا مٰا تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ [٨]،و التّقدير:«تشتهيه الانفس».و چون ابراهيم-عليه السّلام-كه او را به خلّت تخصيص كرد في قوله تعالى: وَ اتَّخَذَ اللّٰهُ إِبْرٰاهِيمَ خَلِيلاً [٩]،و چون رسول ما صلّى اللّٰه عليه و آله-كه او را به كافّه جنّ و انس فرستاد في قوله: وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ إِلاّٰ كَافَّةً لِلنّٰاسِ [١٠]،و اين قول مجاهد است.

و مراد [١١]تفضيل،بيان درجات و استحقاق و منازل ايشان است بعضى بر بعضى.

وَ رَفَعَ[بَعْضَهُمْ دَرَجٰاتٍ ،و بعضى را به درجاتى و منازلى] [١٢]،رفعت داد چون آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و سيّدهم محمّد-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم [١٣].آنگه از