روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٨٢ - ترجمه
شدند. وَ آتٰاهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ ،و خداى تعالى او را ملك [١]داد و پادشاهى و نبوّت،و او از فرزندان يهودا بن يعقوب بن اسحاق بن ابراهيم-عليه السّلام-بود.
اىعجب [٢]حقتعالى از داود [٣]،كشتن جالوت بازگفت،و عقيب [٤]او گفته [٥].
من او را ملك دادم و حكمت،اگر آنكه يك كافر را بكشت،[او را] [٦]ملك دنيا و پيغمبرى رسيد،آنكه هزار [٧]را بكشت او را امامت و ملك آخرت نرسد؟بلى،هم امامتش داد و هم ملك،و هر دو به لفظ ملك گفت،امّا امامت في قوله تعالى: فَقَدْ آتَيْنٰا آلَ إِبْرٰاهِيمَ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْنٰاهُمْ مُلْكاً عَظِيماً [٨]،«كتاب»قرآن است، و«حكمت»نبوّت،و«ملك»ملك امامت.امّا ملك آخرت ففي قوله: وَ إِذٰا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً [٩].
وَ عَلَّمَهُ مِمّٰا يَشٰاءُ ،بازآموخت او را [١٠]آنچه خواست.بعضى مفسّران ديگر [١١]گفتند:مراد صنعت [١٢]درع [١٣]است يعنى زره كردن.بيانش: وَ عَلَّمْنٰاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ [١٤].گفتند:هر روز درعى بپرداختى و مبلغى فروختى تا ازآنجا مالى عظيم جمع كرد.
و بعضى مفسّران ديگر گفتند:بيشتر از يك سال آن صنعت نكرد،و هر روز يكى تمام كردى،سيصد و شصت درع تمام بكرد.و درع نيك به او منسوب است و شعرا [٣٣٩-ر]در نظم و نثر بياوردند.
بعضى ديگر گفتند:مراد منطق الطّير و كلام النّمل [١٥]است.و گفتهاند:زبور
[١] .دب،آج،لب،فق+و حكمت.
[٢] .مب:اين.
[٣] .آج+و.
[٤] .آج،لب،فق:عقب.
[٥] .مج،وز،دب،آج،لب،فق،آن گفت.
[٦] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٧] .مج،وز،دب،آج،لب،فق:هزاران.
[٨] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٥٤.
[٩] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٢٠.
[١٠] .مج،وز+از.
[١١] .كذا:در اساس،مر،ديگر نسخه بدلها:ندارد.
[١٢] .اساس كه نونويس است،صفت،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٣] .مج،وز،آج:دروع.
[١٤] .سورۀ انبيا(٢١)آيۀ ٨٠.
[١٥] .اساس:النّحل،مج،وز:الحكل و النّمل،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.