خوردند الّا اندكى كه خداى تعالى استثنا كرد از او [١]: إِلاّٰ قَلِيلاً مِنْهُمْ. و نصب او بر استثناست.و عبد اللّٰه مسعود به رفع خواند:الّا قليل منهم،چنان كه شاعر گفت:

و كلّ أخ مفارقه أخوه لعمر أبيك الّا الفرقدان
در آن اندك خلاف كردند كه از آن آب نخوردند.سدّى گفت:چهار هزار بودند،و جمله مفسّران گفتند:سيصد و سيزده مرد بودند.و دليل صحّت اين قول، حديث براء بن عازب است كه گفت:رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-گفت ما را روز بدر:

انتم اليوم على عدد اصحاب طالوت حين عبروا النهر و ما جاز معه الا مؤمن ،شما امروز بر عدد اصحابان طالوتى [٢]كه به جوى عبر كردند و هيچ‌كس با او عبر نكرد الّا مؤمنى،و ما آن روز سيصد و سيزده[٣٣٥-پ]مرد بوديم.اى‌عجب اين عدد معيّن در اصحاب طالوت عجب نيست،و در لشكر پيغامبر روز بدر بديع نيست،در اصحابان صاحب الزّمان-عليه السّلام-چه اعجوبت آمد و استبداع و استنكار،اگر نه محض عناد است.با يكديگر گفتند:اين محال باشد ما را گفتن كه بر كنار آب ايستاده آب مخورى [٣]،بيايى [٤]تا آب تمام بازخوريم و برگيريم،كه [٥]از اين جا بگذريم دگر آب نباشد:

تمتّع من شميم عرار نجد فما بعد العشيّة من عرار
تا فردا [٦]اين ابلهان كه آب نخورده باشند به [٧]تشنگى بميرند،ما را مسكت [٨]و قوّت باشد.

اين بگفتند،و آب بسيار بازخوردند،و چهار پايان را سيراب كردند،و آن سيصد و سيزده مرد بهرى نخوردند [٩]و بهرى كفى آب بيش نخوردند.

آنان كه آب تمام خورده بودند،تشنگى برايشان غالب شد و لبهايشان سياه شد.

چندان كه آب خوردند سير نشدند،و بر كنار آن جوى بماندند ضعيف و بى‌قوّت،و

[١] .آج،لب،فق:از ايشان.

[٢] .مج:طالوئيد.

[٣] .مج،وز،مب،مر:مخوريد.

[٤] .دب،آج،فق،مر:بيا،مب:بياييد.

[٥] .مب:گر،فق:چو.

[٦] .دب،مب،مر+كه.

[٧] .مب:از.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:مكنت.

[٩] .لب،فق:بخوردند،مب،مر:خوردند.