وَصِيَّةً لِأَزْوٰاجِهِمْ ،ابو عمرو و ابن عامر و حمزه،و در شاذّ حسن بصرى و اعمش مى‌خوانند:وصيّة،به نصب على تقدير فليوصّوا وصيّة،بايد تا وصيّت كنند آن مردان [٢]. لِأَزْوٰاجِهِمْ ،براى زنانشان،و باقى قرّاء خوانند:وصيّة به رفع،على تقدير فعليهم وصيّة او كتب عليهم وصيّة،بر ايشان است،يا بر ايشان نوشتند اندرزى.

و گفته‌اند تقدير آن است كه:لازواجهم وصيّة،و اين قول ضعيف است براى آن‌كه مبتدا آنگاه شايد كه نكره بود كه منفى باشد يا مستفهم عنه،يا موصوف و مخصوص،يا خبرش ظرفى مقدّم بر او واجب التّقديم [٣]لا يقال:رجل فى الدّار و مال فى الكيس،إنّما يقال:فى الدّار رجل،و فى الكيس مال [٤]و عليك وقار.و در مصحف عبد اللّٰه مسعود:«كتب عليهم وصيّة لازواجهم»است.و گفته[اند] [٥]:لتكن وصيّة، بايد تا وصيّتى باشد برآن معنى كه«كان»تامّه بود.و در مصحف ابى به جاى وصيّت،«متاع لازواجهم»است.

ابو عبيد [٦]گفت:هرجا [٧]كه مانند اين است در قرآن رفع ديديم [٨]من قوله تعالى:

فَنِصْفُ مٰا فَرَضْتُمْ [٩] ...،و قوله: فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ [١٠]...،و قوله: فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّٰامٍ أُخَرَ [١١].

«متاعا»،نصب بر مصدر است از فعلى محذوف،و التّقدير:متّعوهنّ متاعا.و گفته‌اند:مفعول به است،و التّقدير:جعل اللّٰه لهنّ عليكم متاعا.

و گفته‌اند:نصب بر حال است من قوله:وصيّة،اى فليوصّوا وصيّة في حال كونها متاعا،و شايد كه بدل وصيّت باشد.و گفته‌اند:مفعول وصيّت است،براى آن‌كه مصدر عمل فعل كند و مثله [١٢]قوله: أَوْ إِطْعٰامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ، يَتِيماً [١٣]...،

[١] .دب،لب،مب،مر:زنان.

[٢] .مب،مر:مردمان.

[٣] .اساس:التّقدير،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٤] .وز،مج،آج،لب،فق،مب،مر:درهم.

[٥] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[٦] .دب،مب،مر:ابو عبيده.

[٧] .مب،مر:كجا.

[٨] .آج،لب،فق،مر:ديدم.

[٩] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٢٧.

[١٠] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٩٢.

[١١] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٨٤.

[١٢] .مب،مر:مثل.

[١٣] .سورۀ بلد(٩٠)آيۀ ١٤ و ١٥.