و اين نماز خوف بود،به تكبير احرام روى به قبله كند و آنگه چنان كه ستور مى‌رود يا مرد [١]را جهت رفتن باشد مى‌رود و اگرچه نه جهت قبله بود،و اين يا نماز خوف بود با قلّت عدد،و يا نماز شدّت خوف بود در حال مطارده و مسايفه.

فامّا نماز خوف:چون در لشكر مسلمانان كثرتى باشد كه به دو فرقه شوند كه هر فرقتى از ايشان با دشمن مقاومت كنند،در سورة النّساء بيايد در جاى خود-ان‌شاءاللّٰه .و اين جا نماز چنان بايد كردن كه به تكبير احرام روى به قبله كند،و آنگه چنان كه مى‌آيد رود [٢]يا ستور مى‌راند،و قرائت بخواند و ركوع و سجود به ايماء و اشارت كند به چشم،و سجودش از ركوع خافض‌تر باشد،و اين نماز شدّت خوف بود.

و اگر در حال مطارده و مسايفه اين قدر نيز نتواند كردن،به بدل هريك ركعت نماز بگويد:سبحان اللّٰه و الحمد للّٰه و لا اله الّا اللّٰه و اللّٰه اكبر.و مجزى بود،و اين روايت سعيد جبير است از عبد اللّٰه عبّاس،و مذهب ماست و مذهب شافعى.

و مجاهد روايت كند از عبد اللّٰه عبّاس كه او گفت:خداى تعالى نمازها [٣]فريضه كرد بر زبان رسولش:در حضر چهار ركعت،و در سفر دو ركعت،و در حال خوف يك ركعت [٤][٣١٨-پ].

زهرى گفت:چون متمكّن نباشد از نماز [٥]،متذكّر بود نماز را در دل،يعنى بر نيّت باشد كه به وقت تمكّن قضا كند.

فَإِذٰا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَمٰا عَلَّمَكُمْ ،چون ايمن شوى ذكر خداى كنى چنان كه شما را بازآموخت آنچه ندانستى،يعنى نماز كنى به اركان و حدود و شرايط چنان كه مشروع است.

قوله تعالى:

[سوره البقرة (٢): آیات ٢٤٠ تا ٢٤٥]
وَ اَلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْوٰاجاً وَصِيَّةً لِأَزْوٰاجِهِمْ مَتٰاعاً إِلَى اَلْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرٰاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاٰ جُنٰاحَ عَلَيْكُمْ فِي مٰا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَ اَللّٰهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٢٤٠) وَ لِلْمُطَلَّقٰاتِ مَتٰاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى اَلْمُتَّقِينَ (٢٤١) كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اَللّٰهُ لَكُمْ آيٰاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ (٢٤٢) أَ لَمْ تَرَ إِلَى اَلَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيٰارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ اَلْمَوْتِ فَقٰالَ لَهُمُ اَللّٰهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيٰاهُمْ إِنَّ اَللّٰهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى اَلنّٰاسِ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ اَلنّٰاسِ لاٰ يَشْكُرُونَ (٢٤٣) وَ قٰاتِلُوا فِي سَبِيلِ اَللّٰهِ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (٢٤٤) مَنْ ذَا اَلَّذِي يُقْرِضُ اَللّٰهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضٰاعِفَهُ لَهُ أَضْعٰافاً كَثِيرَةً وَ اَللّٰهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (٢٤٥)

[ترجمه]

و آنان كه وفات آيد ايشان را از شما و رها كنند زنان را

[١] .چنين است ضبط نسخه اساس.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:مى‌رود.

[٣] .مب،مر:نمازهاى.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٥] .همۀ نسخه بدلها بجز فق+بايد كه.