و ابو رجاء العطاردىّ [١]گفت:عبد اللّٰه عبّاس نماز بامداد به جماعت بكرد در مسجد بصره[٣١٦-ر]،و قنوت بكرد در او،و چون فارغ شد گفت:نماز وسطى اين است كه خداى ما را فرمود كه در او قنوت كنى،و اين جمله حجّت شافعى است.

بعضى دگر گفتند:نماز پيشين است،و اين قول زيد بن ثابت است و اسامة بن زيد و ابي سعيد الخدرىّ [٢]و عائشه،گفتند:براى آن اين نماز را تخصيص كرد به ذكر كه«اثقل صلاة على النّاس»،براى آن‌كه وقت گرمگاه و قيلوله باشد،و بعضى مردمان در بازار و معاملات [٣]مشغول باشند.

زيد بن ثابت گفت:نماز پيشين در قفاى رسول وقت بودى كه يك صف يا دو صف نماز كردندى از اين سبب را،تا رسول-عليه السّلام-گفت:همّت كردم كه سراى قومى بسوزند در سر ايشان كه نماز پيشين به نماز حاضر نمى‌آيند،بر اين [٤]سبب اين آيت آمد: حٰافِظُوا عَلَى الصَّلَوٰاتِ وَ الصَّلاٰةِ الْوُسْطىٰ ،و دليل ايشان اين است كه اين نماز ميانه [٥]روز است،براى آنش نماز ميانين مى‌خواند [٦].

و ابو ذرّ روايت كند از اميرالمؤمنين علىّ [٧]از رسول-عليه السّلام-كه گفت:خداى تعالى را در آسمان دنيا حلقه‌اى است ميان آسمان،چون آفتاب بدان جا رسد نيمه روز باشد،چون [٨]به آن حلقه به در شود زوال آفتاب باشد،چون آفتاب به آن حلقه بشود همه چيز [٩]خداى را-جلّ جلاله-تسبيح كند،خداى تعالى براى شرف آن‌وقت را گفت [١٠]:آن نماز كنى،و آن‌وقت را به ذكر،و آن نماز را به ذكر تخصيص كرد،و در آن ساعت درهاى آسمان گشاده باشد،و دعا در آن‌وقت مستجاب بود.

و دگر آن‌كه:آن نماز ميانين است از نمازهاى روز،و از خصايص اين نماز آن

[١] .اساس:با خطّى متفاوت از متن:ابو رجاء العطار،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:ابو سعيد الخدرى.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:معاملت.

[٤] .مب،مر:بدين.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:به ميانه.

[٦] .مب:خواننده.

[٧] .مب:علىّ بن ابى طالب.

[٨] .مج،وز،آج،لب،فق،مب:كه چون:مب:كه چون آن.

[٩] .مج،وز،دب،آج،لب،فق:چيزى.

[١٠] .مب:بگفت كه.