روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٩ - ترجمه
التّوّابين من الذنوب،خدا دوست دارد توبهكاران را آنان كه[از گناه] [١]توبت كنند، و آنان را كه در طهارت و پاكى از احداث آب به كار دارند.مجاهد گفت:يحبّ التّوّابين من الذّنوب و المتطهّرين من أدبار النّساء،يعنى دوست دارد [٢]آنان را كه خويشتن پاكيزه دارند ازآنكه خلوت كنند با زنان بر [٣]وجهى ديگر.
مقاتل حيّان [٤]گفت:التّوّابين من الذّنوب و المتطهّرين من الشّرك،از گناه توبت كنند و از شرك خويشتن پاك سازند [٥].سعيد جبير بعكس اين گفت:يحبّ [٦]التّوّابين من الشّرك و المتطهّرين من الذّنوب،از شرك توبت كنند به ايمان،و از پس ايمان نيز گناه نكنند و پاكى جويند از گناه.
منهال بن عمرو گويد:به نزديك ابو العاليه بودم،برخاست و وضوى نيكو باز كرد و آنگه گفت: إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوّٰابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ،ابن جريج گفت عن مجاهد: اَلتَّوّٰابِينَ ،آنان [٧]كه گناه كرده باشند پس توبت كنند.و اَلْمُتَطَهِّرِينَ ،آنان كه خود هرگز گناه نكرده باشند.
عبد الرّحيم قنّاد [٨]گفت:التّوّابين من الكبائر و المتطهّرين من الصّغائر،التّوّابين من الافعال،و المتطهّرين من الاقوال،التّوّابين من الاظهار،و المتطهّرين من الاضمار،التّوّابين من الآثام،و المتطهّرين من الاجرام،التّوّابين من الجرائر، و المتطهّرين من خبث السّرائر،التّوّابين من الذّنوب،و المتطهّرين من العيوب.
و ظاهر آيت با آن مىماند كه يُحِبُّ التَّوّٰابِينَ ،يعنى آنان را كه مقاربت كرده باشند با زنان در حال حيض و ندانسته باشند،چون بدانند از آن توبت كنند. وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ،يعنى آنان را كه طلب پاكيزگى كنند و از اين معنى دور باشند،الّا آن است كه اگرچه آيت عقيب اين حديث آمد،روا باشد كه مراد عموم بود،پس حمل
[١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٢] .وز:دارند.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:به.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:مقاتل بن حيّان.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:دارند،كه به اعتبار گنگى لفظ بر متن مرجّح مىنمايد.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[٧] .همۀ نسخه بدلها بجز دب+باشند.
[٨] .آج،لب،فق:قتاد،ديگر نسخه بدلها:قتاده.