گفتند:براى آن موحّد گفت كه خطاب با رسول است-عليه السّلام-و مراد او و امّت، «كذلك»خطاب با او،و«لكم»خطاب با او و امّت اوست.همچنين خداى تعالى بيان كند براى شما آيتها را، لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ فِي [١]الدُّنْيٰا وَ الْآخِرَةِ ،يعنى لعلّكم [٢]تتفكّرون في امر الدّنيا و الآخرة في باب النّفقة،و تا شما در كار دنيا و آخرت انديشه كنيد،در باب نفقه مال آنچه قوت خود و عيال است در باب دنيا راست كنيد،و آنچه فاضل باشد و افزون براى خداى تعالى و براى آخرت صدقه كنيد تا ذخيره‌اى باشد شما را.و در آيت مضاف محذوف است و مضاف‌اليه به جاى او نهاده.

بهرى ديگر گفتند مراد آن است كه [٣]:تتفكّرون فى الدّنيا و زوالها و فنائها [و مآلها] [٤]،تا در دنيا انديشه كنيد بدانيد [٥]كه فانى است و زائل و مآل او با فنا و زوال است،و در آخرت انديشه كنيد كه سراى بقا و [٦]ثواب است،تا چون انديشه كرده باشيد شما را داعى بود بر صدقه و نفقه كردن،و صارف بود از بخل و حرص بر حطام دنيا.

و جار و مجرور در محلّ مفعول به باشد نه در جاى ظرف،تا كسى گمان نبرد كه در قيامت تكليف نظر و تفكّر باشد.

وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتٰامىٰ [٧] ،عبد اللّٰه عبّاس به روايت عطيّه و ضحّاك و سدّى گفتند:سبب نزول آيات آن بود كه عرب در جاهليّت كار يتيم عظيم داشتندى،و مال او از مال خود دور داشتندى،و با او مؤاكله و مخالطه نكردندى،و اگر او را چهار پاى بودى كس بر او ننشستى [٨]،و اگر خدمتكارى بودى كس او را خدمت نفرمودى و متشأّم بودندى از آن،چون اسلام آمد از رسول-عليه السّلام-پرسيدند حديث يتيمان.خداى تعالى اين آيت فرستاد: وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتٰامىٰ ،و مى‌پرسند اى محمّد تو را از يتيمان. قُلْ إِصْلاٰحٌ لَهُمْ خَيْرٌ ،بگو كه اصلاح كار ايشان به حسب مصلحت بهتر بود شما را.

[١] .همۀ نسخه بدلها+أمر.

[٢] .اساس:لعلّهم،با توجّه به مج تصحيح شد.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+لعلّكم.

[٤] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها و ترجمه عبارت افزوده شد.

[٥] .مج،وز،آج،لب،فق:كنى بدانى.

[٦] .مج،وز،آج،لب،فق،مب،مر+سراى.

[٧] .همۀ نسخه بدلها+الآية.

[٨] .همۀ نسخه بدلها بجز دب:بر ننشستى.