روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢ - ترجمه

قوله: وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللّٰهِ لاٰ تُحْصُوهٰا [١]...،نظيرش آن‌كه حكايت كرد از جهودان كه ايشان بر سبيل تحقير و تقليل گفتند: لَنْ تَمَسَّنَا النّٰارُ إِلاّٰ أَيّٰاماً مَعْدُودَةً [٢]...،و كذا قوله: إِلىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى [٣]...،هم كنايت است از اين معنى،و به عكس اين: وَ اللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ [٤].

قولى از عبد اللّٰه عبّاس و عطا و قتاده آن است كه:مراد از اين ايّام سه روز است از هر ماهى،و تقدير چنين است:كما كتب على الّذين من قبلكم ايّاما معدودات، يعنى آن ايّام كه پيش [٥]وجوب ماه رمضان واجب بود.

روايت دگر از عبد اللّٰه عبّاس و عامّۀ مفسّران آن است كه:مراد ماه رمضان است، و آن كنايت بود يك‌بار از سى روز،و يك‌بار از بيست و نه روز.

عبد اللّٰه عمر روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:

نحن امّة امّيّة لا نكتب و لا نحسب، [٦]الشّهر هكذا و هكذا و عقد بيده ،گفت:ما امّتى امّييم [٧]، كتابت ننويسيم و حساب نكنيم،ماه [٨]چنين باشد و چنين باشد،و انگشت يك‌بار به سى روز زد [٩]،و يك‌بار به بيست و نه.و نصب«ايّاما»بر ظرف است،و آنچه فرّاء گفت كه:مفعول به است درست نيست.

حق‌تعالى گفت:بندۀ من!روزكى چند براى من رنجكى بر خود نه،اعملوا قليلا توجروا جزيلا،اعملوا يسيرا توجروا كثيرا،اندكى عمل كن و بسيار ثواب بستان،و به شمار بده و بى‌شمار بستان و در روزى كه از [١٠]ميان نه ساعت بود تا [١١]پانزده ساعت رنج بر تا ثواب [١٢]دهم [١٣]، فِي يَوْمٍ كٰانَ مِقْدٰارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ [١٤]فَمَنْ كٰانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلىٰ سَفَرٍ ،آنگه حق‌تعالى ازآنجا كه كرم اوست