و به تعبير ديگر خداوند طبق صريح آيات مختلف قرآن همه را پاك آفريده و اسباب سعادت و تكامل را در اختيار همگى گذاشته است.
ولى گروهى با اعمال خويش خود را نامزد دوزخ مى‌كنند و سرانجامشان شوم و تاريك است.
و گروهى با اعمال خود، خود را نامزد بهشت مى‌سازند و عاقبت كارشان خوشبختى و سعادت است.
پس از آن، صفات گروه دوزخى را در سه جمله خلاصه مى‌كند: نخست اين كه «آنها قلب‌هائى دارند كه با آن درك و انديشه نمى‌كنند» «لَهُمْ قُلُوبٌ لايَفْقَهُونَ بِها».
بارها گفته‌ايم: قلب در اصطلاح قرآن به معنى روح و فكر و نيروى عقل است، يعنى: با اين كه استعداد تفكر دارند و همچون بهائم و چهارپايان فاقد شعور نيستند، در عين حال از اين وسيله سعادت بهره نمى‌گيرند و فكر نمى‌كنند، در عوامل و نتائج حوادث انديشه نمى‌نمايند و اين وسيله بزرگ رهائى از چنگال هر گونه بدبختى را بلا استفاده در گوشه‌اى از وجودشان رها مى‌سازند.
ديگر اين كه: «چشم‌هاى روشن و حقيقت بين دارند اما با آنها چهره حقايق را نمى‌نگرند و همچون نابينايان از كنار آنها مى‌گذرند» «وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لايُبْصِرُونَ بِها».
سوم اين كه: «با داشتن گوش سالم، سخنان حق را نمى‌شنوند» و همچون كران خود را از شنيدن حرف حق محروم مى‌سازند «وَ لَهُمْ آذانٌ لايَسْمَعُونَ بِها».
«اينها در حقيقت همچون چهار پايانند» «أُولئِكَ كَالأَنْعامِ».
چرا كه امتياز آدمى از چهار پايان در فكر بيدار و چشم بينا و گوش شنوا است كه متأسفانه آنها همه را از دست داده‌اند.