تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٦٣ - شرح فايدهء حكايت آن شخص شتر جوينده

ستون دوم - مصلحين نوابغ و خردمند و گروه هاى زيادى به عنوان پيروان در پشت سرشان . [١] به جز اين دو ستون بقيهء مردم جوامع همان موجودات هستند كه از خاك بر مى آيند و چند صباحى روى خاك مى لولند و سپس به سوى همان خاك بر مى گردند كه سر از آن بيرون آورده بودند .
اما جديت و هياهوى ستون اول كه پيامبران و پيروانشان هستند ، جاى ترديد نيست كه قيافهء اينان در جستجوى هدف خود جدىترين قيافه ها است كه براى يك انسان قابل تصور مى باشد ، زيرا آنان مى گويند : اگر به اين هدف نرسيم نه تنها زندگى طبيعى و روانى ما بىهوده و قابل محاسبه منطقى نيست ، بلكه هيچ حقيقت با ارزشى نمى تواند براى ما مطرح شود .
ستون دوم به سه قسمت عمده تقسيم مى گردد :
١ - گروه الهى .
٢ - گروه غير الهى .
٣ - گروه بىطرف .
گروه الهى ستون دوم كه به جهت دسترس نبودن [٢] پيامبران خودشان راهى

[١] تفكيك دو ستون فوق از يكديگر بدان جهت است كه جديت و هياهوى اولى متوجه جهان و انسانى است كه وابستهء موجود برترين بوده و به ثمر رسيدن موجوديت انسان را در اين جهان منحصر به تحصيل ارتباط با آن موجود برترين مى دانند . . در صورتى كه تشكيل دهندهء ستون دوم - افراد و گروه هايى هستند كه خود جهان و انسان براى آنها دو موضوع جدى تلقى شده و با نظر به روش ستون اول به سه شكل متمايز تقسيم مى گردند كه در بالا متذكر شده‌ايم . .
[٢] اين كه گفتيم به جهت دسترس نبودن پيامبران ، براى اين است كه اگر به شكلى مى توانستند به انبياء دسترسى داشته باشند با آنها موافقت مى كردند و ستون مستقلى تشكيل نمى دادند . مقصود از نداشتن دسترس يك معناى عمومى است كه شامل بىاطلاعى و فاصلهء زمانى و مكانى و همچنين شامل اشتباه و عدم درك مقاصد پيامبران مى باشد . .