تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢١٣ - مسئلهء هفتم - آيا انسان مى تواند شيطان را از خود دور كند ؟

خير محض است و كار او نيز خير محض خواهد بود و او هيچ احتياجى به بهره بردارى از شرارت و پليدى بعضى از موجودات براى به ثمر رسانيدن كمال بعضى ديگر ندارد . شيطان ماهيتى از جن و مادهء آتشين بوده كه جزء دستگاه آفرينش قرار گرفته است ، نه به عنوان موجودى كه بايستى كبر و غرور بورزد و به آدم سجده نكند و رانده شود و سپس به جاى اين كه توبه كند و از كردار خود پشيمان شود ، بگويد : خدايا تا روز قيامت به من مهلت بده تا بندگان تو را اغوا كنم و فريب بدهم
گفت انظرنى الى يوم الجزاء كاشكى گفتى كه تُب يا ربنا
مسئلهء هفتم - آيا انسان مى تواند شيطان را از خود دور كند ؟
البته مى تواند ، انسانى كه مى تواند غرايز حيوانى جوشان و خروشان خود را مهار كند ، چگونه نمى تواند شيطان را از خود دور نمايد . آيات شريفه اين مضمون را در موارد متعددى گوشزد مى كند از آن جمله :
« قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي اَلأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ . إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ اَلْمُخْلَصِينَ . قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ . إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اِتَّبَعَكَ مِنَ اَلْغاوِينَ . » ١٥ : ٣٩ - ٤٢ [١] ( شيطان گفت : اى خداى من بدان جهت كه مرا اغوا كردى من هم در روى زمين براى اولاد آدم اشياء را زيبا و جالب نشان داده همهء آنها را اغوا خواهم كرد . مگر بندگان مخلصت را ) .
« قالَ فَبِعِزَّتِكَ لأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ اَلْمُخْلَصِينَ . » ٣٨ : ٨٢ - ٨٣ [٢] ( شيطان گفت : سوگند به عزت تو ، همهء آنها را اغوا خواهم كرد مگر بندگان مخلصت را ) .
در اين مضمون آيات فراوانى است كه بعضى از آنها به طور مستقيم مطلب را

[١] سوره حجر ، آيات ٣٩ تا ٤٢ . .
[٢] سوره ص ، آيهء ٨٣ . .