تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢١١ - مسئله پنجم - چرا خداوند شيطان را تا روز قيامت مهلت داد كه انسانها را اغوا كند و فريب بدهد ؟

اين مهلت دادن نه دليلى بر محبوبيت شيطان است و نه اخلالى به حكمت خداوندى دارد ، حتى اگر فرض كنيم : اين حيات طولانى به عنوان پاداش عبادتهاى شيطان نبوده است ، بلكه به عنوان اين كه موجودى بوده است و از خداوند با تمام علم و اختيار اين مطلب را خواسته است كه او را تا مدت طولانى باقى بدارد و خداوند خواستهء او را اجابت فرموده است ، تبه كاران انسانى هم كه مزاياى دنيوى را به طور جدى مى خواهند ، خداوند در اختيار آنها قرار مى دهد :
« مَنْ كانَ يُرِيدُ اَلْحَياةَ اَلدُّنْيا وَزِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَهُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ . أُولئِكَ اَلَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي اَلآخِرَةِ إِلَّا اَلنَّارُ ١١ : ١٥ - ١٦ . . . » [١] ( هر كس كه حيات دنيوى و زينت آن را بخواهد در همين دنيا اعمال يا نتايج اعمال آنها را به ايشان مى دهيم و آنان از اين جهت نقصى در خواسته هايشان يا نتايج خواسته هايشان نخواهند ديد . براى آنان در سراى آخرت چيزى جز آتش وجود ندارد ) .
« وَلا يَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَلَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ . » ٣ : ١٧٨ [٢] ( آنان كه كفر ورزيدند ، گمان نكنند كه ما آنها را [ با مزاياى دنيوى و خواسته هاى حيوانى شان ] سرشار مى كنيم به خير و صلاح آنها است ، بلكه آنان را سرشار مى كنيم و در نتيجه گناهان خود را افزايش مى دهند و براى آنان عذاب اهانت بارى در انتظار است ) .
اما مطلب دوم - چيز تازه‌اى نيست و همان مسئله است كه به طور اختصار در مسئلهء چهارم متذكر شديم . به بيان روشنتر اگر چه شيطان در مدت زندگانىاش

[١] سوره هود ، آيهء ١٥ . .
[٢] سوره آل عمران ، آيهء ١٧٨ . .