تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٧١ - آيا مؤمن و كافر هر دو در عبادت خدا به سر مى برند ؟

بنا بر اين روش جلال الدين در بارهء زشتى و زيبايى در مسئلهء خلقت از حدود معلومات كلاسيك تجاوز نمى كند .


((٢٥٤٣)) پس از اين دو كفر و ايمان شاهدند بر خداونديش هر دو ساجدند
آيا مؤمن و كافر هر دو در عبادت خدا به سر مى برند ؟
جلال الدين در ابيات گذشته نظير اين مطلب را چند بار گفته است . در يكى از ابياتش چنين گفته بود كه :

« كفر هم نسبت به خالق حكمت است »
اين مسئله را كه جلال الدين مطرح مى كند ، در به دو نظر نتايج ابهام انگيز ذيل را در بر دارد :
١ - خداوند كفر را آفريده است ٢ - كافر نيز مانند مؤمن در حال عبادت به سر مى برد ٣ - ايمان و كفر از موضوعات اختيارى نيستند كه دامنهء نتيجهء شماره ١ است .
٤ - مسئوليتى براى كافر در كفرورزى وجود ندارد اين نتايج چهارگانه و نظاير آن مسائلى است كه به عنوان لوازم منطقى به نظريهء جلال الدين مربوط مى شود ، ولى بايستى از روى تحليل دقيق ، خود نظريه را بررسى نموده به گفتگوهاى سطحى قناعت نورزيم .
اگر مقصود جلال الدين اين است كه چنان كه آيات الهى در مردم با ايمان از نظر روانى و عقلى و ساختمان مجلل وجودى كاملًا روشن است ، همچنان در مردمى كه كفر مى ورزند نيز مشهود است ، مطلب صحيحى است .