تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٨ - استدلال بر لزوم اعلى القيم و تضعيف آن

الاتّفاق إلّا أنّه مخالف لأصالة البراءة من غير دليل شاغل عدا ما حكاه في الرياض عن خاله العلّامة قدّس اللّه تعالى روحهما: من قاعدة نفي الضرر الحال على المالك.

و فيه نظر كما اعترف به بعض من تأخّر.

ترجمه:

استدلال بر لزوم اعلى القيم و تضعيف آن‌

سپس مرحوم مصنّف در مقام استدراك و نقل استدلال بر لزوم اعلى القيم مى‌فرمايند:

اگرچه قبلا گفتيم كسى را نيافتيم كه دلالت روايت بر لزوم اعلى القيم را توجيه كند، ولى اكنون مى‌گوئيم:

بلى، فقهاء در مقام تثبيت اينقول فرموده‌اند:

عين در تمام مدّت در ضمان مستأجر بوده و از جمله اينمدّت زمانى است كه ارتفاع قيمت پيدا كرده پس وى ملزم است اين قيمت را به مالك مسترد دارد.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

اين استدلال ضعيف است زيرا مقصود از مضمون بودن عين در حال ارتفاع قيمت چيست؟

گر منظور اينستكه در صورت تلف شدن حيوان در اين زمان مستأجر ضامن است قيمت در اين زمان را بمالك بدهد.

در جواب مى‌گوئيم:

اينحكم مسلّم است ولى فرض اينستكه حيوان در اين زمان تلف نشده.

و اگر مقصود اينستكه قيمت اين زمان بر عهده مستأجر فعلا مستقرّ مى‌شود اگرچه بعدا كاهش يابد در جواب مى‌گوئيم:

اينحكم با آنچه حضرات بر آن تسالم و اتّفاق دارند مخالف است چه آنكه اجماع فقهاء منعقد است بر اينكه ضامن با ردّ نمودن عين ارتفاع قيمت در عهده‌اش مستقرّ نيست.

و اگر مراد اين باشد كه قيمت مرتفع بمجرّد تحقّق و حصولش بر عهده ضامن‌