مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٤٦٨ - رمز
آن است مانند قلب و مغز.
ركىّ
چاهها. مفرد آن ركيّه است و آن فقط يكبار در كلام حضرت آمده است در مقام شكايت از مردم فرموده: «اللّهم قد ملّت اطبّاء هذا الداء الدوىّ و كلت النزعة باشطان الركّى اين القوم الذين دعوا الى الاسلام فقبلوه و قرء و القرآن فاحكموه» خ ١٢١، ١٧٧، خدايا طبيبان اين درد پر رنج خسته شدند. و آبكشان به ريسمانهاى چاهها بىطاقت گشتند، كو مردانى كه به اسلام خوانده شده و قبول كردند و قرآن را خواندند و جدّى گرفتند
رمح
(بر وزن قفل) نيزه. جمع آن رماح و ارماح است و آن چهار بار در كلام حضرت آمده است به قشونى كه براى دفع دشمن مىفرستاد فرمود: «و اذا غشيكم الليل فاجعلوا الرماح كفّة و لا تذوقوا النوم الّا غرارا او مضمضة» نامه ١١، ٣٧١ و چون شب شما را احاطه كرد، نيزهها را مانند كفّه ترازو قرار دهيد (در اطرافتان باشند و شما را مانند كفّه ترازو احاطه كنند) خواب را خفيف قرار بدهيد (نچشيد خواب را مگر كمى) يا بطور خوابيدن و بيدار شدن (خواب مضمضه آنستكه انسان بطور تناوب بخوابد و بيدار شود، گوئى آب را در دهان مضمضه مىكند و به زودى بيرون مىريزد.
در تعليم آداب جنگ به ياران فرموده: «و عضّوا على الاضراس فانّها انى للسيوف عن الهام و التووا فى اطراف الرماح فانّه امور للاسّنة» خ ١٢٤، ١٨٠ دندانها را بر دندان بفشاريد كه آن شمشيرها را از سرها كند كنندهتر است و در اطراف نيزهها بگرديد كه آن متحرّكتر كننده سنانهاى نيزههاست. اگر انسان دندان بر دندان بفشارد سرش مقاومتر مىشود و در نتيجه شمشير دشمن را كند مىكند و اگر در اطراف نيزه بگردد و آنرا به حركت آورد سنان آن بيشتر حركت كرده و بر بدن دشمن نافذتر مىشود، اين ترجمه مطابق شرح ابن ميثم و ابن ابى الحديد است، محمد عبده خلاف آنرا گفته است.
رمز
اشاره:
«رمز اليه: اشار»
آن تنها يكبار در كلام حضرت آمده است چنانكه فرموده: «اللّهم اغفرلى رمزات الالحاظ و سقطات الالفاظ و شهوات الجنان و هفوات اللسان» خ ١، ٧، ١٠٤، خدايا بر من ببخش اشارههاى نگاههايم را و بيهودههاى