مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٣٦ - جهز
تحصيل امرى. مجاهده: تلاش و جنگ «مجهود»: تلاش شده و نيز به معنى طاقت و قدرت است «جهد الجهيد» ظاهرا به معنى جهد جميل است.
از اين مادّه شصت و نه مورد در «نهج» آمده است. كه به بعضى از آنها اشاره مىشود، درباره جهاد فرموده: «امّا بعد فانّ الجهاد باب من ابواب الجنة فتحه الله لخاصّة اوليائه» خ ٢٧، ٦٩ و درباره عفّت فرموده: «ما المجاهد الشهيد فى سبيل الله باعظم اجرا ممّن قدر فعفّ: لكاد العفيف ان يكون ملكا من الملائكة» حكمت ٤٧٤. و در رابطه با عبرت از ضلالت شيطان فرموده: «فاعتبروا بما كان من فعل الله بابليس اذا حبط عمله الطويل و جهده الجهيد» خ ١٩٢، ٢٨٧. در خطبه ١٤٩، ٢٠٧ بعد از سفارش به توحيد و نبوت فرموده: «حمّل كلّ امرء منكم مجهوده و خفف عن الجهلة» در نسخه صبحى صالح هر دو فعل از باب تفعيل و مجهول است يعنى تلاش و عمل هر كس بر خودش تحميل شده و بر جاهلان تخفيف داده شده است زيرا كه: «ربّ رحيم و دين قويم» ابن ميثم هر دو را لازم گرفته و اولى را از باب تفعيل دانسته است يعنى تكليف درباره تبليغ توحيد و نبوت متفاوت است هر يك از دانايان حامل طاقت خويش در تبليغ آندوست و خدا بر جاهلان تخفيف قائل شده است.
درباره شتران صدقه فرموده: «غير متعبات و لا مجهودات» نامه ٢٥، ٣٨٢ يعنى به زحمت افتاده و طاقت رفته نباشند.
جهر
آشكار شدن و آشكار كردن خواه به وسيله ديدن باشد يا شنيدن از اين ماده سه مورد در «نهج» يافته است، آنحضرت در رابطه به اينكه مردم را به كمك محمد بن ابى بكر خوانده است به عبد الله بن عباس مىنويسد: «و قد كنت حثثت الناس على لحاقه... و دعوتهم سرّا و جهرا و عودا و بدءا» نامه ٣٥، ٤٠٨ و در مقام موعظه فرموده: «و بحقّ اقول لكم لقد جاهرتكم العبر و زجرتم بما فيه مزدجر» خ ٢٠، ٦٢، بحق مىگويم: عبرتها با صداى بلند شما را خوانده و پند داده شدهايد با آنچه در آن پند هست.
جهز
تجهيز: آماده كردن، «الاجهاز على الجريح» يعنى تمام كردن قتل او. از اين ماده سه مورد در «نهج» يافته است در رابطه با پايان خلافت و مرگ عثمان فرموده: