مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٩٨ - دهق
آرزوها تازه مىنمايد، مرگ را نزديك مىگرداند، خواسته را دور نشان مىدهد. هر كس به آن (دنيا و دهر) دست يافت در زحمت است و هر كه از وى فوت گرديد در تعب مىباشد﴿. لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ.﴾
در رابطه با بعثت رسول خدا ٦ فرموده: «على ذلك نسلت القرون و مضت الدهور و سلفت الاباء و خلفت الابناء الى ان بعث الله سبحانه محمّدا ٦ لابخاز عدته و اتمام نبوّته» خ ١، ٤٤ يعنى بر اين منوال پياپى بودن پيامبران: قرنها پى در پى گذشتند، و روزگارها سپرى شدند، پدرها رفته و پسرها جانشين گشتند تا خداوند براى وفا به وعده و اتمام نبوت، حضرت محمد ٦ را مبعوث فرمود.
دهس
دهاس- به فتح اوّل- زمين نرمى است نه خاك و نه شن بلكه مركب از هر دو كه راه رفتن در آن دشوار است و آن فقط يكبار در «نهج» ديده مىشود و به معاويه عليه لعائن الله، ضمن نامهاى مىنويسد: «و قد اتانى كتاب منك ذو افانين من القول... اصبحت منها كالخائض فى الدهاس و الخابط فى الديماس» نامه ٦٦، ٤٥٦ اين در «دمس» گذشت
دهش
(بر وزن شرف) تحيّر، يا رفتن عقل، اين لفظ تنها بكبار در كلام حضرت به كار رفته است در حكمت ٣١٩ خطاب به محمد بن حنفيه فرموده: «يا بنّى انّى اخاف عليك الفقر فاستعذ بالله منه فانّ الفقر منقصة للدين مدهشته للعقل داعية للمقت» فقر سبب نقصان دين است كه انسان را وادار به خيانت و حرام مىكند عقل را از كار مىاندازد و سبب عداوت مىگردد
دهق
پر كردن و ريختن
«دهق الكأس دهقا: ملائها»
و آن تنها يكبار در «نهج» آمده است درباره خدا و خلقت انسان فرموده: «ام هذا الذى انشأه فى ظلمات الارحام.. نطفة دهاقا و علقة محاقا و جنينا و راضعا و وليدا و يافعا» خ ٨٣، ١١٢ منظور از دهاق. ظاهرا ريخته شده است در لغت آمده:
«دهق الماء دهقا: افرغه افراغا شديدا»
در قرآن مجيد آمده: ﴿مِنْ ماءٍ دافِقٍ﴾ يعنى: بلكه خدا آنستكه انسانرا در تاريكيهاى رحم آفريد نطفه ريخته شده و علقه بىشكل و جنين و شيرخوار و