مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٧٧ - توب
تأيّمها...» خ ٧١، ١٠٠ اى اهل عراق شما مانند زن باردارى هستيد كه چون حامله شد، بچهاش را سقط كرد، همسرش مرد، بىشوهر ماندنش زياد شد، اشاره است به آنكه در شام نزديك به پيروزى بوديد ولى با نظر به حكميت، مانند آن زن گرديديد، و طول خواهد كشيد كه به معاويه غلبه كنيد، و حالت گذشته را به دست آوريد: «استتمام» طلب تمام است، و نيز فرمايد: «اذا تمّ العقل نقص الكلام» حكمت ٧١، از اين مادّه بيست و هفت مورد در «نهج» آمده است.
تميم
بنى تميم يكى از قبائل مشهور عرب و داراى فضائل بودند بعضى از آنها در شورش بصره شركت كرده و جزء لشكريان طلحه و زبير و عايشه شدند، اين امر سبب شد كه فرماندار بصره عبد الله بن عباس نسبت به آنها بد رفتارى كند، اين مطلب به امام ٧ گزارش گرديد، حضرت، ابن عباس را از اين كار بر حذر داشت و نوشت.
«... قد بلغنى تنمرك لبنى تميم و غلظتك عليهم و انّ بنى تميم لم يغب لهم نجم الّا طلع لهم آخر و انّهم لم يسبقوا ابو غم فى جاهلية و لا اسلام و انّ لهم بنا رحما ماسّة و قرابة خاصّة، نحن مأجورون على صلتها...» نامه ١٨، ٣٧٦. يعنى به من رسيد خشونت تو و بد رفتاريت به بنى تميم، بدانكه در بنى تميم بزرگمردى نرفته مگر آنكه بزرگمرد ديگرى در جاى آن قرار گرفته است و آنها در هيچ جنگى مغلوب نشدهاند، نه در جاهليت و نه در اسلام و آنها را با ما بنى هاشم رحم به هم رسيده و قرابت مخصوصى هست كه ما برصله و مراعات آن پيش خدا مأجوريم. در رابطه با جمله «و انّ لهم بنا رحما ماسّة» گويند: ميان بنى هاشم و بنى تميم ازدواجى رخ داده بود، و گويند: بنى تميم در «اياس بن مضر» به قريش متصل مىشوند، احتمال دوّم با «رحما» بهتر مىسازد، اين لفظ فقط دو بار در «نهج» آمده است.
توب
توب و توبه و متاب همه به معنى رجوع و برگشتن است
در قاموس و صحاح و اقرب الموارد، قيد معصيت را اضافه كرده و گفتهاند: رجوع از معصيت
ولى