مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٦٣ - بيض
آمدن عذاب در شب است.
بيت
اطاق. خيمه.
«البيت: المسكن سواء كان من شعر او مدر»
راغب گويد جمع بيت، بيوت و ابيات است اما بيوت مخصوص بمسكن و ابيات مخصوص به شعر است
اين لفظ به صورت مفرد و جمع بيست و پنج بار در «نهج» آمده است.
در رابطه با قبر فرمايد: «فياله من بيت وحدة و منزل وحشة و مفرد غربة» خ ١٥٧، ٢٢٢ و در رابطه با تسلط بنى اميه فرموده: «فعند ذلك لا يبقى بيت مدر و لا وبر الا و ادخله الظلمة ترحة و اولجوا فيه نقمة» خ ١٥٨، ٢٢٣، آنوقت نه خانه خشتى و نه چادرى مىماند مگر آنكه ظالمان به آن حزنى داخل كنند و عذابى در آن فرود آورند. «ابيات» گاهى به معنى مساكن آمده است چنانكه به عامل صدقات مىنويسد: «فاذا قدمت على الحّى فانزل بمائهم من غير ان تخالط ابياتهم» نامه ٢٥، ٣٨٠، گاهى از «بيت» شرافت و عظمت و اصالت قصد مىشود و «بيوتات» در آن به كار مىرود چنانكه به مالك اشتر مىنويسد: «ثم الصق بذوى المروءات و الاحساب و اهل البيوتات الصالحة و السوابق الحسنة» نامه ٥٣، ٤٣٣.
بيد
(بر وزن قيد) هلاكت.
«باد يبيد بيدا: هلك»
از اين ماده فقط يك مورد در «نهج» ديده مىشود كه در رابطه با دنيا فرموده: «غرّارة، ضرّارة، حائلة زائلة، نافدة بائدة، اكّالة غوّالة» خ ١١١، ١٦٤ دنيا فريبنده است و ضرر رسان، متغير است و زايل شونده، تمام شدنى است و فانى شونده، خورنده است و هلاك كننده.
بيداء
بيابان خالى.
«البيداء: الفلاة»
جمع آن «بيد» بر وزن شير است، كه تنها يكدفعه در «نهج» يافته است آنجا كه درباره خلقت زمين فرموده: «و فرّقها فى سهوب بيدها و اخاديدها و عدّل حركاتها بالراسيات من جلاميدها» خ ٩١، ١٣٢ «سهوب» جمع سهب به معنى زمين خالى و فلاة است يعنى خداوند چشمهها را در زمينهاى بيابانهاى آن پراكنده كرد و حركات انرا با كوهها و صخرههاى ثابت تعديل فرمود.
بيض
بياض: سفيدى، ابيض: سفيد، جمع آن بيض به كسر اوّل است، بيضه: تخم مرغ جمع آن بيض بفتح اول مىباشد اين كلمه به اين دو معنى هشت بار، در كلام حضرت آمده است.