به‌طور مثال گفته مى‌شود آيا قضاياى رياضى از جمله قضاياى تأليفى هستند يا از قضاياى تحليلى؟ آيا قضايايى از قبيل «انسان موجود است» و «اجتماع نقيضين محال است» مى‌توانند از قضاياى تحليلى بوده باشند؟ اگر تحليلى نيستند و تأليفى هستند چگونه مى‌توان آنها را از طريق آزمايش و مشاهده اثبات كرد؟ آيا بسيارى از قضاياى فلسفى ديگر مانند امتناع دور و بطلان تسلسل، تناهى ابعاد، عدم تناهى تقسيم در اجسام و. . . از جملۀ قضاياى تأليفى نيستند؟ اگر اين‌گونه قضايا از جملۀ قضاياى تأليفى‌اند، چگونه مى‌توان آنها را از طريق آزمايش و تجربۀ حسى بررسى نمود؟ آيا منشأ قضاياى تحليلى چيست و چگونه در ذهن آدمى پيدا مى‌شوند؟ آيا احكام ضرورى در ادراك آدمى از كدام سرچشمه مى‌جوشند و علت پيدايش آنها كدام است؟ چرا بايد امور واقعى فقط در انحصار حس و مشاهده قرار گيرند؟ چرا بايد اعتبار حس و مشاهده، از اعتبار عقل بيش‌تر باشد؟ صدها پرسش از اين‌گونه در اينجا مطرح است كه پاسخ به آنها در آثار اصحاب اصالت تحصل منطقى هنوز نامعلوم و ناپيداست.

طرفداران اصالت تحصّل منطقى و همۀ كسانى كه مى‌خواهند با علم تجربى جميع مسائل جهان هستى را حل كنند، از يك نكتۀ بسيار ظريف غفلت كرده‌اند و آن اين‌كه علم تجربى به‌طور قطع و يقين داراى اعتبار است؛ ولى اعتبار همه‌چيز در عالم به علم تجربى نيست؛ زيرا چيزى كه از قلمرو تجربۀ حسى بيرون است، چگونه مى‌تواند از طريق تجربه اعتبار يابد؟ اگر خواسته باشيم اعتبار همه‌چيز را با تجربه اثبات نماييم، بى‌درنگ با اين مشكل روبه‌رو مى‌شويم كه «همه چيز را با تجربه اثبات‌كردن» خود هنوز تجربه نشده است. به علاوه اگر همه‌چيز فقط از طريق تجربه معتبر است، بلافاصله اين پرسش پيش مى‌آيد كه آيا خود تجربه نيز از طريق تجربه معتبر است يا نه؟ اگر تجربه به وسيلۀ تجربه اعتبار يابد، مستلزم تسلسل است و اگر تجربه به وسيلۀ غير تجربه اعتبار يابد، خلاف مقصود اصحاب تجربه است.

نظير همين اشتباه اصحاب تجربه را دكارت، فيلسوف معروف فرانسوى، مرتكب شد و در نتيجه با مشكلات بسيارى روبه‌رو گرديد. دكارت مى‌خواست به همه‌چيز اعتبار و قطعيت رياضى بخشد، ولى از اين نكته غافل بود كه اگرچه رياضيات در جهان به‌طور قطع و يقين معتبر است، اما اعتبار همه‌چيز در جهان به رياضيات نيست كه اگر چنين بود