تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٣ - محل استشهاد به صحيحه ابى ولاد

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

مقصود از « قيمت ما بين الصحّة و العيب» قيمت و ارزش تفاوت بين صحّت و عيب مى‌باشد و البتّه در روايت هيچ تعرّضى نسبت به روز اين قيمت نشده است منتهى احتمال مى‌رود كه يوم الغصب معتبر بوده و ارزش بين صحيح و معيب در اين روز مناط و ملاك باشد.

و ممكنست روزى كه عيب حادث شده و در واقع زمانى است كه وصف صحّت كه در باب ضمانات و معاوضات بمنزله جزء عين محسوب مى‌شود تلف شده مناط حكم باشد ولى چون فقره قبل و بعد از آن هردو ظاهر در اعتبار يوم الغصب مى‌باشند لازم است كه اين فقره را نيز بر همان حمل كنيم تا وحدت سياق رعايت شده باشد.

شرح مطلوب‌

حاصل فرموده مرحوم مصنّف در عبارات مذكور اينستكه:

به دو فقره از صحيحه ابى ولّاد مى‌توان استدلال نمود كه مناط و ملاك قيمت يوم الغصب بوده و بر غاصب واجب است قيمت اين روز را بمالك برگرداند.

فقره اوّل: امام عليه السّلام در جواب سؤال ابى ولّاد فرمودند:

نعم، قيمة بغل يوم خالفته.

مقصود از « يوم خالفته» همان يوم الغصب است زيرا مستأجر وقتى در مال مستأجره تصرّف عدوانى نمود بنفس اين تصرّف غاصب محسوب مى‌شود و لذا در باب غصب چون حكم اينستكه غاصب بايد قيمت يوم الغصب را بمالك مال بدهد از اينرو در مورد روايت نيز مستأجر غاصب از روز مخالفت كه غاصب بحساب آمده مكلّف است در صورت تلف مال مستأجره قيمت روز غصب را بمالكش ردّ كند.

فقره دوّم: امام عليه السّلام فرمودند:

او يأتى صاحب البغل بشهود يشهدون ان قيمة البغل يوم اكترى كذا و كذا.

در اينكلام اگرچه مناطق و ملاك قيمت روز اكتراء قرار داده شده ولى با دقّت مى‌توان دريافت كه مراد از « يوم الاكتراء» نيز همان يوم الغصب است زيرا يوم‌