تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٩ - آراء در تعين قيمت مقبوض به بيع فاسد

ما كانت يوم الغصب غير واجب التارك عند التلف، لما ذكرنا: من أنّ معنى التدارك الإلتزام بقيمته يوم وجوب التدارك.

نعم لو فرضت دلالة الصحيحة على وجوب أعلى القيم أمكن جعل التزام الغاصب بالزائد على مقتضى التدارك مؤاخذة له بأشقّ الأحوال.

ترجمه:

آراء در تعيّن قيمت مقبوض به بيع فاسد

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

حضرات در تعيين قيمت مقبوض به بيع فاسد باهم اختلاف دارند.

آنچه مرحوم شهيد اوّل در كتاب غاية المراد از شيخ مفيد و شيخ طوسى رحمة اللّه عليهما و اتباع ايشان نقل فرموده اينستكه قيمت يوم التلف متعيّن مى‌باشد.

و از دروس و شرح لمعه منقولست كه اين رأى منسوب به اكثر علماء است.

و وجه اين قول طبق تنبيهى كه جماعتى از فقهاء از جمله مرحوم علّامه در تحرير بر آن نموده‌اند اينستكه:

انتقال به بدل در روزى كه متاع تلف شده حال گرديده چه آنكه قبل از آن شخص موظّف و مكلّف به ردّ عين بوده است و پس از تلف عين بدل آن‌كه قيمت باشد در عهده متلف مى‌آيد و بديهى است قيمت همان روزى كه عين به قيمت مبدّل مى‌شود معتبر مى‌باشد.

ايراد و اشكال‌

بسا برخى از فقهاء بر اين تقرير ايراد و اشكال نموده و فرموده‌اند:

قبول داريم كه در يوم التلف انتقال به قيمت حاصل مى‌شود امّا اينكه منتقل اليه قيمت اين روز باشد مورد تصديق و قبول ما نمى‌باشد.

دفع ايراد و اشكال‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند: