تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٠٠ - نقل آراء در بيان و تعريف مثلى

مشهور خلاف آن را فرموده‌اند.

و همچنين حضرات براى مثلى به گندم و جو مثال زده‌اند در حاليكه معلوم نيست مقصود ايشان نوع ايندو بوده يا هرصنفى از اصناف آنها است و در صورت صنف آيا معيار و ملاك در صنف چيست چنانچه در تمر نيز بين ايشان اختلاف است كه آيا مثلى بوده يا قيمى مى‌باشد.

شرح مطلوب‌

قوله: ثمّ انّه قد عرّف المثلى: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: من التعريف المتقدّم: مقصود تعريف مشهور مى‌باشد.

قوله: ما تماثلت اجزائه: يعنى اجزاء از نظر قيمت باهم مماثل باشند.

قوله: انّه المتساوى الاجزاء: يعنى از نظر ارزش و قيمت.

قوله: انّه اقرب التعريفات: ضمير در « انّه » به تعريف دروس و الرّوضة البهيّة راجع است.

قوله: فى الحقيقة النوعيّة: در مقابل حقيقت صنفيّه مى‌باشد.

قوله: و عن آخر منهم: يعنى و عن آخر من العامّة.

قوله: عن ثالث منهم: يعنى من العامّة.

قوله: انّه ليس للفظ المثلى الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: فغير منعكس: يعنى جامع افراد نيست.

قوله: فغير مطّرد: يعنى مانع اغيار نيست.

قوله: انّه لا يجوز الاتّكال: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: فى معقد الاجماع: مقصود از « معقد » مورد و متعلّق مى‌باشد.

قوله: و حينئذ: يعنى و حين لا يكون للفظ المثلى حقيقة شرعيّة و لا متشرّعة و لا يراد معناه اللغوى.

قوله: غير المسكوكين: زيرا مسكوك آن مثلى مى‌باشد.

قوله: و كذا الحديد: ظاهرا مقصود از آن فلزّ آهن مى‌باشد نه جواهر معروف كه از آن در نگين انگشتر استفاده مى‌كنند.