تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٣ - وجه اشتراط و اعتبار تطابق در عقد

بايع راضى باشد معنايش اينستكه نفس همان ايجاب بايع را بايد بپذيرد و از نظر تمام خصوصيّاتى كه در صيغه ايجاب لحاظ شده بايد با آن مطابق باشد، بنابراين اگر بايع بگويد: بعته من موكّلك بكذا (متاع را به موكّل تو بفلان مقدار فروختم). لازم است مشترى بعدا بگويد: اشتريته لموكّلى هكذا (آنرا براى موكّل خود بفلان مقدار خريدم).

و همانطوريكه ملاحظه مى‌شود صيغه ايجاب و قبول از حيث خصوصيّت مشترى باهم مطابق هستند باينمعنا كه بايع متاع را به موكّل مخاطب فروخته و مخاطب نيز آنرا براى موكّل خريده است لذا در همين مثال اگر مخاطب بگويد: اشتريته لنفسى.

عقد منعقد نمى‌شود زيرا بايع به موكّل مخاطب فروخته و مخاطب براى خود قبول كرده است.

و اگر بايع به مخاطب بگويد:

بعت هذا من موكّلك (اينمتاع را به موكّل تو فروختم).

و موكّل كه طرف خطاب واقع نيست در جواب بگويد: قبلت.

عقد صحيح است زيرا تطابق بين ايجاب و قبول حاصل است.

و همچنين اگر بايد بگويد: بعتك.

و مخاطب بعد از آن وكيلش را امر بقبول نموده و وكيل بگويد: قبلت.

در اينفرض نيز عقد صحيح است.

و اگر بايع بگويد:

بعتك العبد بكذا (عبد را بتو در مقابل فلان مقدار فروختم).

و مخاطب بگويد:

اشتريت نصفه بتمام الثمن (نيمى از عبد را به ثمن مذكور خريدم).

يا اظهار كند:

اشريت نصفه بنصف الثمن (نيمى از عبد را به نصف ثمن مذكور خريدم).

در هردو صورت عقد فاسد بوده و منعقد نمى‌شود.

و همچنين است اگر بايع بگويد: