ب: رجز به معنى آلودگى ظاهرى: اگر مقصود از اين واژه آلودگى ظاهرى باشد، جز يك دستور العمل چيز ديگرى نخواهد بود، ـ مثل اينكه به پيامبر دستور دهد كه نماز بگزار ـ و برخى مى گويند مقصود از آيه همين معنى است به گواه اينكه از ابن مسعود نقل شده كه مى گويد: ما با پيامبر در مسجدالحرام بوديم، ابوجهل وارد شد وگفت آيا در ميان شما كسى هست كه اين چيز آلوده را بر محمّد پرتاب كند فوراً مردى برخاست و آن را گرفت وبه سوى پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) پرتاب كرد.[١]

و اگر مقصود آلودگى روحى واخلاقى باشد كه از صفات زشت دورى جويد، مفاد آن همان است كه در معنى نخست(عذاب)، يادآور شديم و اين خطابها جنبه تعليمى دارد.

ج: رجز به معنى بت وصنم: فرض كنيم كه مقصود از آن «بت» است هرچند ثابت نيست كه يكى از معانى آن بت باشد، بلكه ظاهر اين است كه اين لفظ معنى گسترده اى دارد به معنى «آلوده» كه بت نيز يكى از جزئيات آن است مانند قمار و ادوات و آلات آن كه قرآن از آنها وشراب به لفظ «رجس» تعبير آورده است آنجا كه مى فرمايد: (إِنَّمَاالْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الأَنْصابُ وَ الأَزْلامُ رِجسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ) (مائده/٩٠).

«شراب وقمار وبت پرستى و «ازلام» (يك نوع بخت آزمايى) پليدى است و از كارهاى شيطان به شمار مى رود».

همان طور كه «رجس» با معنى وسيع خود بر همه موارد ياد شده اطلاق مى گردد همين «رجز» نيز اين حالت را دارد.

حالا ما فرض كنيم كه«بت» از معانى مستقيم اين لفظ است و مقصود از آن

[١] عيون الأثر، ج١، ص ١٠٣.