افراط و تفريط، جلوگيرى كند اگر اخلاق علمى در اصلاح جامعه مؤثر است اخلاق عملى يك معلّم اثر بيشترى دارد واسلام در اصلاح جامعه از هر دو راه وارد شده، والگويى معرفى مى كند كه نمونه كمالات اخلاقى و فضايل انسانى است چنانكه مى فرمايد:

(لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللّهِ أُسْوةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرجُو اللّهَ وَ الْيَومَ الآخِرَ وَ ذَكَرَ اللّه كَثيراً)[١].

«در زندگى پيامبر خدا، براى شما الگو و سرمشق خوبى است براى كسانى كه به خدا و روز ديگر اميدوارند(ايمان دارند) و خدا را زياد ياد مى كنند».

٢ـ وعده هاى الهى راست واستوار است

اگرچه گروه منافق، وعده خدا و رسول او را فريب و دروغ مى انديشيدند ولى گروه مؤمنين پس از ديدن سپاه «احزاب» گفتند: وعده الهى تحقّق پذيرفت و وعده او و پيامبرش كاملاً راست واستوار مى باشد چنانكه مى فرمايد:

(وَ لَمّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَصَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَما زادَهُمْ إِلاّإِيماناً و تَسْلِيماً)[٢].

«وقتى افراد با ايمان سپاه احزاب را ديدند گفتند اين همان است كه خدا و رسول او به ما وعده داده و خدا و پيامبر او راست گفته اند، و اين موضوع جز بر ايمان و تسليم آنها، چيزى نيفزود».

اگر منافقان زير لب (ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاّ غُرُوراً) را زمزمه مى كردند، افراد با ايمان ( صَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ)شعار مى دادند و لحظه به لحظه بر ايمان و تسليم آنان افزوده مى شد.

[١] سوره احزاب، آيه٢١.
[٢] سوره احزاب، آيه٢٢.