راه نخست بر خلاف سنّت الهى است زيرا مشيّت او بر اين تعلّق گرفته كه فقط گروهى از بندگان زبده خود را بر غيب مسلّط سازد و برآنها وحى كند نه هر فردى; در اين صورت جز راه دوّم راه ديگرى وجود نداشت چنانكه مى فرمايد:

(وَ ما كانَ اللّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغْيبِ وَ لكِنَّ اللّهُ يَجْتَبي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ) [٢].

«امكان نداشت كه خدا شماها را از غيب آگاه سازد بلكه گروهى از پيامبران خود را بر اين افراد برمى گزيد».

تا اين جا با علل و نتايج قهرى شكست از نظر آيات قرآن آشنا شديم فقط يك مطلب باقى ماند و آن مسئله تقويت روحيه سربازان واقعى اسلام است كه در اين نبرد شكست خوردند و عزيزانى را از دست دادند، تقويتى كه نتيجه آن اين باشد كه خود را نبازند و به اصطلاح از اين شكست ظاهرى، شكست روحى نخورند.

تقويت روحيه ها

شكست و پيروزى دو پديده اجتماعى است كه يك رشته آثار روانى خاصى را به دنبال دارند، پيروزى، ارج و منزلت گروه پيروز را بالا مى برد، و معايب آنها را تحت پوشش خود مستور مى دارد.

[١] سوره آل عمران، آيه ١٧٩.
[٢] سوره آل عمران، آيه ١٧٩.