«تا افراد راستگو را به خاطر اعمال صادقانه پاداش، و منافقان را هرگاه بخواهد عذاب كند يا با رحمت به سوى آنان توجه كند(وتوبه آنان را بپذيرد) وخداوند بخشنده و رحيم است».

آيه نكته زير را گوشزد مى كند:

افراد منافق نيز از رحمت خدا مأيوس نباشند، رحمت خدا گسترده است اگر آنان در خود دگرگونى ايجاد كنند، خدا نيز با رحمت به سوى آنان مى نگرد قرآن مى فرمايد:

(أَوْيَتُوبَ عَلَيْهِمْ...).

در مسئله وعد و وعيد، ميان معتزله و گروههاى ديگر نزاعى ديرينه است، گروه نخست مى گويند خدا همچنانكه بايد به نويد خود عمل كند، بايد به وعيد و تهديدهايى كه در كتاب و سنّت آمده است نيز جامه عمل بپوشاند، و طرفين در اين جا دلايل فراوانى دارند كه فعلاً مجال بازگويى آنها نيست، ولى لحن آيه بر خلاف مدعاى معتزله است، زيرا آيه ياد شده مسئله پاداش را قاطعانه مطرح مى كند و مى فرمايد:

(ليجزي اللّه الصادقين بصدقهم): «تا به طور حتم، راستگويان و وفادار به پيمان را پاداش دهد» در حالى كه عذاب منافقان را به صورت قضيه شرطيه بيان مى كند و مى فرمايد:

(ويعذّب المنافقين إن شاء):«منافقان را هرگاه بخواهد عذاب كند» و اين

[١] سوره احزاب، آيه٢٤.