احتمال نخست قرار داده است. احتمال ديگر اين است كه اگر شماها در خانه هاى خود باقى مى مانديد سرانجام آن گروه از شماها كه مرگ آنها مقدّر قطعى است، به بستر مرگ مى شتافتند اگر هم در ميدان نبرد نمى مردند، سرانجام در همان لحظه، مرگ گلوى آنان را در بسترشان مى فشارد و به تعبير حسين بن على (عليهما السلام)«لامحيص عمّا خط بالقلم: از آنچه كه قلم قضا بر انسان نوشته است چاره اى نيست».

درست است كه مسلمانان در اين نبرد شكست خوردند و ضررهايى را متحمل شدند ولى شكست، سود ويا سودهايى نيز در برداشت و آن اينكه، آنچه در سينه ها بود بيرون ريخته شد و منافق از مؤمن بازشناخته گرديد، چنانكه مى فرمايد:( وَ لِيَبْتَلِيَ اللّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ): «خدا با آنچه در سينه ها داريد شماها را بيازمايد و آنچه در دل از ايمان داريد، خالص گرداند».

هرچند خدا پيش از اين آزمون، ازكليه سرائر و درونيهاى ما آگاه است و او نيازى به چنين آزمونى ندارد و اين آزمون فقط براى آگاهى و بازشناسى ما انجام گرفت چنانكه مى فرمايد: ( وَاللّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ). وما در آينده در باره نتايج ناخواسته شكست، سخن خواهيم گفت.

شايعه قتل پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)

نشر اكاذيب و تبليغات دروغ در ميدان هاى نبرد، يكى از عوامل مؤثّر در تضعيف روحيه ها است و دشمن مشرك از اين حربه در اثناى نبرد «احد» استفاده كرد و قتل پيامبر را در ميان مسلمين منتشر ساخت و بر اثر آن ،گروهى به فكر بازگشت به آيين بت پرستى افتادند كه قرآن از آن با جمله (انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ) تعبير مى آورد و گروهى راه مدينه را در پيش گرفتند و گروه سوّم گفتند كه اگر پيامبر كشته شد خداى پيامبر زنده است و وظيفه اسلامى بر جاى خود باقى است قرآن به اين قسمت از واقعه «احد» در آيه ياد شده در زير اشاره مى كند و مى فرمايد:

(وَما مُحَمَّدٌ إِلاّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى