رعايت انضباط سربازى و بهره گيرى از دلاورانى كه در به كار بردن برخى از آلات رزمى تخصص داشتند يكى از عوامل پيروزى آنها بود. قريش در پرتو اين عوامل، پيروز گشت، ومسلمانان را شكست داد ولى اين شكست سرانجام ميوه شيرينى در برداشت زيرا جامعه اسلامى به اشتباهات خود پى بردند و در نبردهاى آينده از آن پرهيز كردند.

قريش روز چهارشنبه دوازدهم ماه شوال سال سوم هجرت در چند كيلومترى مدينه، اردو زد. و پيامبر روز جمعه ازمدينه بيرون آمد و روز شنبه (نيمه شوال) رويارويى رخ داد. به هنگام تصميم در كيفيت دفاع، در ميان ياران پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)اختلاف رخ داد، گروهى كه در رأس آنان «عبد اللّه بن ابى» بود اصرار ورزيدند كه همگى در مدينه بمانند و زنان از بالاى بامها و مردان در مدخل يا در داخل شهر از آن دفاع كنند، در حالى كه جوانان، و از ميانِ سالخوردگان«حمزه» اصرار ورزيدند كه به استقبال دشمن بروند و در بيرون شهر از خود دفاع كنند، سرانجام نظريه دوّم برگزيده شد قرآن در اين مورد چنين مى فرمايد:

(وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَ اللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ).

« به ياد آور موقعى را كه بامدادان، مدينه را به عزم نبرد در بيرون شهر ترك گفتى،نقاطى را به عنوان نبرد و دفاع براى مؤمنان آماده مى ساختى».

ناديده گرفتن نظريه رئيس نفاق، سبب شد كه او با سيصد تن از خزرجيان از نيمه راه از منطقه اى به نام «بواط» به مدينه باز گردد، بازگشت اين گروه اثر سوئى در افراد ديگر نهاد زيرا به گواهى قرآن در اين لحظات دو گروه ديگر نيز تصميم گرفتند كه از ارتش اسلام جدا شوند و راه مدينه را در پيش گيرند چنانكه مى فرمايد:

(إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللّهُ وَليُّهُما وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ