منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٣٣
بازگشت از حديبيه فرود آمد در حالى كه آيه ديگرى كه اكنون يادآور مى شويم (ظاهراً) به هنگام حركت سپاهيان اسلام به سوى خيبر نازل شده ودر اين آيه نسبت به كسانى كه بدون جهت در جهاد پيشين شركت نكرده بودند توبيخ وارد شده از شركت آنان در جهاد بعدى نهى شده است از آنجا كه در آيات پيشين نويد غنيمت داده شده، همان گروه متخلف درخواست كردند كه در اين جهاد شركت نمايند ـ البته نه براى رضايت خدا بلكه براى غنائم ـ وحى الهى پيش از درخواست آنان، تكليف آنها را روشن ساخت وچنين نازل شد:
(سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا كَذلِكُمْ قالَ اللّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلاّ قَليلا ً).[١]
«هنگامى كه شما به سوى سرزمينهايى كه در آن غنايم است، حركت كرديد متخلفان از جهاد پيشين، ميگويند كه بگذاريد ما هم از شما پيروى كنيم، آنها مى خواهند سخن خدا را تغيير دهند بگو شما هرگز به دنبال ما نخواهيد آمد (يا نبايد به دنبال ما بياييد) خدا نيز قبلاً چنين گزارش داده است. امّا به زودى مى گويند شما نسبت به ما حسد مىورزيد ولى آنها جز اندكى نمى فهمند».
در اين آيه نكات قابل توجهى وجود دارد:
١ـ مقصود از جمله (يُريدونَ أَنْ يبدلوا كلام اللّه)چيست؟
مقصود همان سخنى كه در آيات قبل وارد شد، وغنايم آينده را فقط از آن شركت كنندگان در صلح حديبيه دانسته است وفرمود: (مغانم كثيرة تأخذونها) آنان با اظهار شركت در اين جهاد، مى خواهند دستور خدا را مبنى بر اينكه غنايم از آن شركت كندگان است دگرگون سازند.
[١] سوره فتح، آيه ١٥.پيرامون اين آيات در «صلح حديبيه» نيز سخن خواهيم گفت.