منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٢١
بازگشت[١] قرآن از اين عامل پيروزى در اين سوره چنين ياد مى كند:
(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ كانَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً)[٢].
«اى افراد با ايمان نعمت هاى خدا را بر خود ياد كنيد آنگاه كه سپاه دشمن به سوى شما آمد، ما براى پراكنده ساختن آنها طوفان و سپاهى (فرشتگان) كه نديدند فرستاديم خدا به آنچه انجام دهيد بينا است».
با اينكه همگان ديدند كه سپاه شرك متفرّق شد و هر گروهى به سرزمين خود بازگشت ـ مع الوصف ـ منافقان ترسو و علاقمند به زندگى مادى و روى گردان از جهاد، هنوز باور نكردند كه احزاب متفرق شده اند، بلكه فكر مى كردند كه هنوز در منطقه مستقرند. قرآن اين انديشه واهى را كه سرچشمه اى جز «خودخواهى» و «مادى گرايى» ندارد، چنين نقل مى كند:
(يَحْسَبُونَ الأَحْزابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَ إِنْ يَأْتِ الأَحْزابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بادُونَ فِي الأَعْرابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَاءِكُمْ وَ لَوْ كانُوا فِيْكُمْ ما قاتَلُوا إِلاّ قَليلاً).[٣]
«منافقان مى انديشند كه هنوز سپاه احزاب نرفته است و اگر باز گردد، آنها دوست دارند كه در ميان عربهاى باديه نشين پخش گردند در حالى كه از اخبار شما مى پرسند و اگر در ميان شما باشند جز كمى پيكار نمى كنند».
نكات آيه
١ـ به خاطر ترس از جهاد و رويارويى با سپاه شرك دوست دارند كه در شهر نباشند:(يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بادُونَ فِي الأَعْرابِ).
[١] تاريخ طبرى، ج٢، ص ٢٤٤.
[٢] سوره احزاب، آيه٩.
[٣] سوره احزاب، آيه٢٠.