اصولاً بايد ديد مقصود از تثليث در وحدت وبه اصطلاح «خدايان سه گانه» در عين خداى يگانه چيست؟ در اين مورد دو تصوّر وجود دارد كه هر دو باطل است و امكان پذير نيست:

الف: سه فرد از يك طبيعت

مقصود از «اقانيم سه گانه» سه فرد از يك طبيعت ومفهوم كلى است به نام خدا كه هر فردى كه براى خود شخصيت و استقلال دارد درست مانند مصاديق مفهوم« انسان» كه مفهوم وسيع وگسترده اى است وهر فردى از آن براى خود وجود مستقل وجداگانه اى دارد، و هر فردى مصداق كاملى از انسان است (نه جزئى از آن).

تثليث به اين معنى همان شرك جاهلى است كه در مسيحيت به صورت خدايان سه گانه تجلّى كرده است ودلائل توحيد «خدا» واينكه واجب الوجود در خارج يك فرد بيشتر ندارد، و تعدّد و دوگانگى براى او ممكن نيست، اين فرض را باطل اعلام مى دارد.

ب: سه جزء از واحد شخصى

هريك از «اقانيم سه گانه» داراى استقلال و تشخص نبوده و بر اثر تركيب وبهم پيوستگى واقعى موجودى به نام «خدا» پديد آمده است ودر حقيقت هيچ يك از اجزاء سه گانه خدا نيست، بلكه خداى جهان مركب از سه عنصر است.

در اين تفسير «خدا» در تحقّق وتشخّص خود نياز به اجزاء خويش دارد وتا اجزاء دست به دست هم نداده وتركيب نشوند او تحقّق نمى پذيرد.

اشكالات اين فرض كمتر از فرض نخست نيست:

الف: خداى غنى وبى نياز به صورت يك موجود محتاجى تجلّى مى كند كه در تحقّق خود نياز به اجزاء دارد، در اين فرض خدا غناى خود را از دست داده وبه