در اين رهگذر پيام آورى بيش نيست، ونبايد انديشه مرگ او ، سبب بازگشت گروندگان،به عصر جاهليت گردد و اگر استوارى آيين از طريق دليل و برهان ثابت گرديده هيچ پديده اى نمى تواند به آن آسيب برساند.

قرآن به اين حقيقت در آيه (و َ ما مُحَمّدٌ إِلاّ رَسُولٌ) كه متن و ترجمه آن را قبلاً آورديم، اشاره مى كند.

ب: مرگ يك سنّت الهى است

مرگ و فناءِ موجودات امكانى از سنّت هاى قطعى الهى است و هر موجودى براى خود سرنوشتى دارد و براى هر انسانى اجل و حيات محدودى مى باشد كه از آن تجاوز نمى كند و پيامبر نيز يك موجود ممكن است كه بايد راه را طى كند چنانكه مى فرمايد:

(وَ ما كانَ لِنَفْس أَنْ تَمُوتَ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ كِتاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ يُرِدْثَوابَ الدُّنْيا نُؤتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِي الشّاكِرينَ).

«هيچ انسانى بد[١]ون اذن خدا نمى ميرد، مرگ سرنوشتى است تعيين شده، هر كس پاداش دنيا بخواهد به او مى دهيم، وهركس پاداش آخرت را بخواهد به او مى دهيم، خدا سپاسگزاران را پاداش مى دهد».

نبرد همراه ناملايمات است

سرانجام نبرد، نامش نبرد است هيچ نبردى خالى از ناملايمات نمى باشد و به اصطلاح در جنگ حلوا پخش نمى كنند، واگر شما زخمى شديد و كشته داديد. دشمن نيز زخمى داشته و كشته داده است، (واگر خسارت او در نبرد «اُحد» كم بود لكن خسارت او در نبرد «بدر» كمتر از خسارت شما در نبرد اُحد نبود» چنانكه

[١] سوره آل عمران، آيه ١٤٥.