پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) حركت كردند، وبه خاطر ريزش باران شديد درحاشيه بيابان پشت تپه اى فرود آمدند، و مسلمانان پس از تصميم در شوراى نظامى به پيشروى در حاشيه همان بيابان، در اين سوى تپه، پياده شدند، و تنها مانع از ديد دشمن همان تپه بود، قرآن در سوره انفال نقطه فرود هر سه كاروان را ترسيم مى كند و نكاتى را يادآور مى شود و مى فرمايد:

(إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ لَوْ تَواعَدْتُمْ لاَخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعادِ وَ لكِن لِيَقْضِىَ اللّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولاً لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَة وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَة وَ إِنَّ اللّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ).[١]

«به خاطر آوريد، لحظه اى را كه شما در طرف پايين بيابان، وكاروان مسلح در بخش بالاى بيابان وكاروان بازرگانى قريش پايين تر از شما بود، اگر با يكديگر وعده مى گذاشتيد، در انجام وعده اختلاف مى كرديد( يك چنين توافق قهرى)براى آن بود كه خداوند كارى را كه مى بايست انجام شود، تحقّق بخشد تا آنها كه هلاك مى شوند (گمراه مى گردند) پس از اتمام حجّت باشد، و آنها كه زنده مى شوند(هدايت مى يابند) از روى دليل روشن باشد خدا شنوا وبينا است».

دقّت در الفاظ آيه موقعيت نظامى هر دو گروه را ترسيم مى كند اينك بيان اين قسمت:«عدو» در لغت عرب به معنى تجاوز است وعرب به حاشيه بيابان از آن نظر «عدو» مى گويد كه از نيمه آن تجاوز مى كند، ودر گوشه اى از آن قرار مى گيرد، آيه حاكى است كه هر دو گروه در حاشيه بيابان فرود آمده بودند، چيزى كه هست«مشركان» در نقطه بلندتر فرود آمده، سپاهيان اسلام در قسمت پايين بيابان قرار گرفته بودند از اين جهت قرآن در تبيين اين دو موقعيت مى فرمايد:(إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنيا): «شما در حاشيه پايين» و(وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى):«آنها در ناحيه بالاى بيابان» و اين خود يك نوع امتيازى براى دشمن محسوب مى شد زيرا علاوه بر اينكه لشگرگاه مسلمانان را در چشم انداز خود داشتند مسئله هجوم را بر

[١] سوره انفال، آيه ٤٢.