«اگر مجازات نمودند; به مقدارى كه مجازات شده ايد آنان را كيفر دهيد و اگر صبر كنيد و بردبارى به خرج دهيد براى صابران بهتر است شكيبا باش، شكيبايى تو براى خدا است و برآنان اندوهگين مباش و از مكر و فريب آنان خود را در ضيق و فشار قرار مده».

تعقيب دشمن

شب شانزدهم شوال سال سوّم هجرت، شب بسيار دردناك و اسفبارى بود ناله زنان داغديده از يك طرف، ضجه مجروحان جنگى كه خواب به چشم آنان راه نمى يافت از طرف ديگر، و احتمال حمله مجدد دشمن، دست به دست هم داده، محيط مدينه را محيط غم و اندوه، و محيط رعب و وحشت ساخته بود.

پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) براى تقويت روحيه شكست خورده مسلمانان و ارعاب دشمن، بامداد روز يكشنبه دستور داد كه در مدينه اعلام كنند كه كسانى كه ديروز در نبرد با دشمن شركت داشتند، آماده خروج از مدينه و تعقيب دشمن شوند و گروهى كه تخلّف كرده بودند، حقّ شركت در آن ندارند، پس از اندى لشكرى از مجروحان و خستگان گردا گرد پيامبر را گرفته و همگان تا نقطه اى به نام «حمراء الأسد» كه در هشت فرسنگى مدينه قرار دارد پيش رفتند پيامبر در حالى كه «ابن اُم مكتوم» را نماينده خود در مدينه قرار داده بود با يارانش سه روز (دوشنبه، سه شنبه و چهارشنبه) در آنجا اقامت گزيد وقتى از بازگشت دشمن به سوى مكّه مطلّع گرديد، به سوى مدينه بازگشت.

البته ابوسفيان تصميم بر حمله مجدد داشت ولى عواملى از خارج و داخل، او را از اين حمله بازداشت. مقصود از عامل خارجى همان «معبد خزاعى» است كه

[١] سوره نحل، آيه ١٢٦ـ ١٢٧.