تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ٥١٨
سيل عرم [١]
فروة بن مسيك العطيفى روايت كرد از رسول صلى الله عليه و آله وسلم، مردى پرسيد كه: يا رسول اللّه ! سبا چيست؟ نام مردى است يا نام زنى يا نام شهرى يا زمينى يا كوهى يا وادى اى؟ گفت: نام شهر و زمين و كوه و وادى نيست؛ بل نام مردى است از اعراب كه او را ده پسر بود. شش از ايشان به يمن رفتند و چهار به شام. اما آنان كه به يمن رفتند، كِندَه بود و اَشعر و ازْد ومذحَج و اَنمار و حِميَر. مرد گفت: اَنمار كيست يا رسول اللّه ؟ گفت: آنكه خَثعَم وبجَيله ازوست. و اما آن چهار كه به شام رفتند، عامله بود و خدام و لخم و غسّان.
و در سبأ صَرف و ترك صَرف رواست و به هر دو خوانده اند. آنكه صرف كرد، گفت نام مردى است بعينه، و آنكه صرف نكرد، گفت نام قبيله است.
حق تعالى گفت: سبأ را در مساكن و جايهاى ايشان آيتى بود و دلالتى و آن دو بستان بود: يكى بر راستِ آن كه در زمين ايشان شدى، و ديگر بر چپِ او، و گفتند آيت آن بود كه در زمين ايشان هيچ چيز از موذيات نبودى از حشرات و هوامِّ زمين از مار و كژدم و كيك و سراسك و پشه و شپش و اگر كسى بر زمين ايشان رفتى و در جامه او چيزى از موذيات بودى، به هواء آن جايگاه بمردندى و در آن بستانهاى ايشان چندان ميوه بود كه اگر كسى سبدى برسر گرفتى و در زير آن درختان بگذاشتى كه به آن سوى شدى، سبد او پر از ميوه بودى بى آنكه او به دست گرفتى.