تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ١٢٨
الياس عليه السلام
قوله: «وَ إِنَّ إِلْياسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ» [١] . آنگه در قصه الياس گفت الياس از جمله پيغمبران است. عبداللّه مسعود و عكرمه گفتند: الياس، ادريس است و اسرائيل يعقوب و در مصحف عبداللّه مسعود چنين است: و اِنَّ اِدريسَ لَمِنَ المُرْسَلين. و باقى مفسران بر خلاف اين اند. گفتند: الياس پيغمبرى بود از بنى اسرائيل. عبداللّه عباس گفت او پسر عم اليَسَع بود و گفتند هو: الياس بن ياسين بن عيزار بن هارون بن عمران. محمد بن اسحاق گفت: هو الياس بن ياسين بن فيحاص بن العيزار بن هارون بن عمران. اهل سِيَر گفتند: محمد بن اسحاق بن يسار و جز او كه چون حزقيل از دنيا برفت، بنى اسرائيل پس ازو احداث كردند و عهدهاى خدا بشكافتند و تورات با پَسِ پُشت انداختند و اوامر خداى را فراموش كردند و روى به بت پرستيدن بنهادند و خداى تعالى پيغمبران را فرستاد از بنى اسرائيل به تجديد تورات فرستاد، نه به شرعى نو.
و درين عهد پادشاهى بود نام او آجب. بت پرست بود و بتى داشت نام او بعل، بالاى او بيست گز و او را چهار روى بود و مُجَوَّف بود او. اوقاتى شيطان بيامدى و در ميان آن شدى و چيزى گفتى كه ايشان را تحريص كردى بر عبادت اصنام.
و اين پادشاه زنى داشت نام ازبيل؛ مِن شَرِّ خَلْق اللّه و اَخْبَثِهِم، سخت فاحشه و ظالمه، و پادشاه اوقاتى كه به شهرهاى ديگر رفتى، او را بر جاى خود بنشاندى به