سوره «مريم»، همه انسان‌ها اعم از نيك و بد از كنار دوزخ، يا از بالاى آن عبور مى‌كنند: «وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى‌ رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيّاً» در اين گذرگاه عمومى و همگانى فرشتگان عذاب در كمينند و دوزخيان را مى‌ربايند!
و اگر به معنى «صيغه مبالغه» تفسير كنيم، خود دوزخ در كمين آنها قرار دارد و هر كدام از طغيانگران به آن نزديك مى‌شوند آنها را به سوى خود مى‌كشاند، و در كام خود فرو مى‌برد، به هر حال، از اين گذرگاه عمومى احدى از سركشان نمى‌توانند بگذرند، يا فرشتگان عذاب آنها را مى‌ربايند، و يا جاذبه شديد جهنم.
«مَآب» به معنى مرجع و محل بازگشت است، و گاه به معنى منزلگاه و قرارگاه مى‌آيد، و در اينجا به همين معنى است.
و اما «أَحْقاب» جمع «حقب» (بر وزن قفل) به معنى مدت نامعلومى از زمان است، بعضى آن را به هشتاد سال، بعضى هفتاد، و بعضى چهل سال تفسير كرده‌اند، و چون از اين تعبير به هر حال استشمام مى‌شود كه دوزخيان مدت‌هائى طولانى در دوزخ مى‌مانند، و سرانجام پايان مى‌يابد، و اين با آيات خلود و عذاب دائم تضاد دارد، هر كدام در تفسير آن راهى را پوئيده‌اند.
معروف ميان مفسران اين است كه: منظور از «أَحْقاب» در اينجا اين است كه مدت‌هائى طولانى و ساليان دراز پى در پى مى‌آيد و مى‌گذرد، بى آن كه پايان يابد، و هر زمانى كه مى‌گذرد، زمان ديگرى جانشين آن مى‌شود.
در بعضى از روايات نيز آمده است كه: اين آيه درباره گنهكارانى است كه سرانجام پاك مى‌شوند و از دوزخ آزاد مى‌گردند، نه كافرانى كه مخلّد در آتشند. «١»
***