تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٦
در كار، و حساب و كتاب و مجازات شديدى در پيش است، بايد خود را براى آن آماده كنند.
نخست، مىفرمايد: «چنان نيست كه آنها خيال مىكنند» كه حساب و كتابى در كار نيست، و اگر خدا مال و ثروتى به آنها داده به خاطر احترام آنها بوده نه براى آزمايش و امتحان «كَلَّا».
«در آن هنگام كه زمين سخت در هم كوبيده شود» «إِذا دُكَّتِ الأَرْضُ دَكّاً دَكّاً».
«دَكّ» در اصل، به معنى زمين نرم و صاف است، و سپس به در هم كوبيدن ارتفاعات و ساختمانها و صاف كردن آن اطلاق شده، «دُكّان» به محلى گفته مىشود كه صاف و بدون پستى و بلندى است، و «دكّه» به سكوئى مىگويند كه آن را صاف و آماده نشستن كردهاند.
تكرار «دَكّ» در آيه فوق براى تأكيد است.
روى هم رفته، اين تعبير اشاره به زلزلهها و حوادث تكان دهنده پايان دنيا و آغاز رستاخيز است، چنان تزلزلى در اركان موجودات رخ مىدهد كه كوهها همه از هم متلاشى شده، و زمينها صاف و مستوى مىشوند، چنان كه در آيات ١٠٥- ١٠٧ سوره «طه» آمده است: وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً* فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً* لاتَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً: «از تو درباره كوهها سؤال مىكنند، بگو: پروردگارم آنها را بر باد مىدهد* سپس زمين را صاف و هموار و بىآب و گياه مىسازد* به گونهاى كه هيچ پستى و بلندى در آن نمىبينى»!
***
بعد از پايان يافتن مرحله نخستين رستاخيز، يعنى ويرانى جهان، مرحله دوم آغاز مىشود، انسانها همگى به زندگى باز مىگردند، و در دادگاه عدل الهى حاضر مىشوند و «در آن هنگام فرمان پروردگارت فرا رسد، و فرشتگان صف