تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٦
از اينها به سوى قومى فرستاده نشد، مگر اين كه گفتند: ساحر است يا ديوانه». «١»
عاقل، در منطق آنها كسى بود كه همرنگ با محيط فاسد باشد، و دنباله رو شهوات آنها، نان را به نرخ روز خورد، و از هر حركت اصلاحى و انقلابى دورى كند، و با اين معيار و ضابطه، همه پيامبران از ديدگاه تاريك دنياپرستان، ديوانه بودند.
***
پس از آن، براى تأكيد ارتباط پيامبر صلى الله عليه و آله با جبرئيل امين مىافزايد: «او به طور مسلّم جبرئيل را در افق روشن و آشكار مشاهده كرد» «وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْا فُقِ الْمُبِينِ».
منظور از افق مبين، همان «افق أعلى» و افق آشكار كننده فرشتگان است كه پيامبر، جبرئيل را در آن مشاهده كرد.
بعضى آيه ٧ سوره «نجم» را كه مىفرمايد: «وَ هُوَ بِالْا فُقِ الْا عْلى» شاهد بر اين تفسير دانستهاند، ولى، همان گونه كه در تفسير سوره «نجم» بيان كرديم، اين آيه همچون ساير آيات اين سوره، حقيقت ديگرى را بازگو مىكند كه با مراجعه به آن روشن خواهد شد.
بعضى نيز گفتهاند: پيامبر صلى الله عليه و آله جبرئيل را در صورت اصليش دو بار مشاهده كرد: يكى در آغاز بعثتش كه جبرئيل بر آن حضرت در افق بالا ظاهر گشت، و تمامى شرق و غرب را پوشانده بود، و آن چنان عظمت داشت كه پيامبر صلى الله عليه و آله به
هيجان آمد.
مرتبه دوم در جريان معراج بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله او را در آسمانهاى بالا، به صورت اصليش مشاهده كرد، و آيه مورد بحث را نيز اشاره به آن مىدانند.