وادار بر انجام كارى نمايد اطلاق شده است. «١»
***
در آيه بعد، به صورت يك استثناء مى‌فرمايد: «مگر كسى كه پشت كند و كافر شود» «إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ كَفَرَ».
***
«كه خداوند او را به عذاب بزرگ مجازات مى‌كند» «فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذابَ الأَكْبَرَ».
در اين كه اين استثناء از كدام جمله است؟ تفسيرهاى مختلفى وجود دارد:
نخست اين كه: استثناء از مفعول جمله «فَذَكِّر» است، يعنى لزومى ندارد افراد معاندى را كه از حق روى‌گردانند و اندرز ناپذيرند، تذكر دهى، و در حقيقت شبيه چيزى است كه در آيه ٨٣ سوره «زخرف» آمده است: فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ: «آنها را به حال خود واگذار تا در باطل خود غوطه‌ور باشند و بازى كنند، تا روزى را كه وعده داده شده ملاقات نمايند»!
دوم اين كه: استثناء از جمله محذوفى است، و در معنى چنين است: «تذكر ده كه تذكر براى همه نافع است، مگر آنها كه با حق دشمنى دارند» شبيه چيزى كه در آيه ٩ سوره «اعلى» آمده: «فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرى‌» بنا بر اين كه آيه معنى شرطى داشته باشد.
سوم اين كه: استثناء از ضمير «عَلَيْهِم» در آيه قبل است، يعنى: «تو سلطه‌اى بر آنها ندارى مگر كسانى كه روى‌گردان شوند، و از در لجاج و عناد درآيند كه